Blog

Waarom schetsen we niet wat vaker?

Ik kom het zo ongelofelijk vaak tegen: informatiekundige architecten die in grote veranderprogramma's alleen maar ingewikkelde en technische tekeningen maken met dure tools en in onbegrijpelijke notatietechnieken die door geen directeur of engineer worden 'gesnopen'.

Deze tekeningen staan dan ook nog eens in stapels documenten vol met bergen tekst (een informatiebomdardement ten voeten uit). Geen enkele directeur kan er een beslissing mee nemen, dus dan nemen ze maar op basis van eigen onderzoek, ervaring of onderbuikgevoel een beslissing.

Tsja, en dan ontneemt een architect de directeur wel mogelijkheden tot grote invloed, directe sturing en afdoende controle op complexe strategische veranderingen. De engineer die daarna met dezelfde ingewikkelde architectuurtekeningen aan de slag gaat, doet helaas ook weer hetzelfde: Hij neemt zijn eigen beslissingen op basis van eigen onderzoek, ervaring en onderbuik gevoel. Dus waar is dat richtinggevende van architectuur nou gebleven? Waar laat de architect de gouden kans liggen?

...een eenzame architect met stapels ongelezen en niet gebruikte architectuurdocumenten blijft achter op zijn kamer... Als een directeur van een organisatie iets wil, bijvoorbeeld een werkplek die betere ICT-ondersteuning biedt voor medewerkers, zodat deze productiever worden en meer plezier hebben in het werk, dan is dat denk ik een uitgelezen kans voor een architect om met behulp van conceptschetsen en ontwerpschetsen deze directeur goed te helpen. De ultieme ideale situatie is als de architect bij de directeur aan tafel zit nog ver voordat er een programma of project is opgestart of budget is vrijgemaakt.

  • Een conceptschets is in de bouwkunde een grove tekening die de essentie van een probleemstelling of vraagstuk toont met eventueel een oplossingsrichting erbij in de vorm van een concept. Kerneigenschappen en kernvaardigheden van het concept worden veelal overbelicht weergegeven.
  • Een ontwerpschets is in de bouwkunde een grove tekening van een gewenst eindresultaat geplaatst in een omgeving, rekening houdend met de mogelijkheden beperkingen van huidige situatie en omgeving en waarmee bepaalde problemen worden opgelost of kansen worden gegrepen. De ontwerpschets plaats enkele kerneigenschappen of kernvaardigheden van het eindresultaat op de voorgrond.
  • Een conceptschets is een (detail)studie die architecten meestal voor zichzelf verrichten. Een ontwerpschets is een (detail)studie die de architecten samen en voor hun opdrachtgever verrichten.
  • Met een handgemaakte schets met houtskool of wasco kan een architect goed gevoel, emotie, sfeer en beleving brengen in de schets. De impliciete kwaliteitseisen kunnen met een schets goed worden geadresseerd of geëxpliciteerd. (Kwaliteit is de mate waarin iets voldoet aan van te voren overeengekomen eisen).

Conceptschetsen en ontwerpschetsen lijken mij ook prima instrumenten voor informatiekundige architecten. Ik zelf heb hier ook al enkele jaren veel plezier van. Zo maak ik bijna altijd schetsen tijdens een gesprek met de opdrachtgever om zaken te verduidelijken en bewaar ik deze goed.

Met behulp van conceptschetsen kan een architect een directeur helpen zijn gedachten te ordenen, verschillende alternatieven te toetsen, een visie concretiseren en een gevoel krijgen bij de situatie, wat de vraag achter de vraag is of het probleem achter het probleem is. De architect kan in een tweegesprek met de directeur bijvoorbeeld diverse keren de waarom vraag stellen en de uitgangspunten, kernwaarden en beweegredenen achterhalen. De architect kan andere belanghebbenden naast de directeur met deze schetsen helpen betere doelen en eisen te formuleren, omdat de schetsen inzicht en overzicht geven de in samenhang der dingen.

Stel dat de directeur al in een vroeg stadium een ICT-leverancier heeft ingeschakeld die al bezig is met oplossing naar binnen te schuiven voor de werkplek, dan nog is het zeer zinvol voor de directeur als de architect conceptschetsen en ontwerpschetsen maakt van het boogde resultaat en de gewenste wijze van veranderen. Met deze schetsen in de hand kan een directeur namelijk beter sturing geven aan het architectuurontwerp en de bouw van de nieuwe optimale digitale werkplek.

De architect heeft dan ook ineens de mogelijkheid om op basis van de schetsen de juiste concepten kiezen (of de gekozen concepten van de ICT-leverancier bevestigen of te ontkrachten) voor de directeur en de ontwerpprincipes van deze concepten gebruiken om ontwerpregels op te stellen voor systemen die moeten worden gebouwd. We moeten niet uit het oog verliezen dat de directeur degene is die voor de dure verandering betaald en dat hij daarmee mag beslissen wat de hoogte is van de stellen kwaliteiteisen aan het eindresultaat. De architect legt met schetsen een link tussen uitgangspunten, doelen en eisen enerzijds en concepten, principes, oplossingen en regels anderzijds.

Met deze link kan de kwaliteit van het ontwerp van een eindresultaat op papier al in overeenstemming worden gebracht met de vereiste kwaliteit door de directeur. Dan hoeft nu nog alleen maar de realisatie of bouw van het eindresultaat (voor het verdere verloop van het traject) conform het opgestelde architectuurontwerp plaats te vinden.

Naast houtskool, wasco en een A2-formaat kladblok (te koop voor nog geen 20 euro bij elke kunstschilderwinkel), heeft de architect nog alleen kennis en ervaring nodig op het gebied van bepaalde concepten, hij moet creatief kunnen ontwerpen, een hoog conceptueel denkvermogen hebben en inspirerend kunnen optreden richting potentiële opdrachtgevers.

Mijn vraag is: Waarom schetsen we als architecten niet veel meer dan dat we nu doen?

Mijn antwoord is: Teveel informatiekundige architecten van de huidige generatie zien zich zelf ten onrechte niet als ontwerper en zijn niet bedreven in het creatief ontwerpen. Ze maken daarom denk ik ook geen ontwerp op basis van architectuur (een consistent geheel van ontwerpprincipes), zeg maar een architectuurontwerp, maar hamsteren juist regelachtige principes bijelkaar die weer aan de engineer worden doorgegeven. Het daadwerkelijke werk van de architect (beeldvorming, het maken van keuzes, zorgen voor integraliteit en geven van overzicht en richting) laat men dan in feite dan over aan de engineer (bij de leverancier). Succes op ... is dan verzekerd (!?)

[Wie herkent niet de vraagtekens in de ogen van de opdrachtgever en de engineer als ze de architectuurdocumenten tot zich nemen!]

Nog even een aanvullende losse opmerking: Omdat bouwen mensenwerk is, is de architect belangrijker dan de architectuur. Het gaat bij het vertalen van problemen in oplossingen om de kennis, kunde en ervaring van de architect en niet om de theorie uit de boeken of oplossingen van leveranciers. Ten minste: dan moet je natuurlijk wel vinden dat een architect er is om problemen uit de wereld te ontwerpen.

Een leuke bron van het woord 'sketch' staat hieronder: Source: Webster dictionary Main Entry: sketch Pronunciation: \'skech\ Function: noun Etymology: Dutch schets, from Italian schizzo, literally, splash, from schizzare to splash, of imitative origin Date: 1668 a rough drawing representing the chief features of an object or scene and often made as a preliminary study

Deze blog is geschreven door Mark Paauwe. Heeft u ook iets wat u bezig houdt? Meldt u dan aan als auteur en plaats uw eigen blog
Categorie:   
Auteur
afbeelding van markpaauwe
Mark Paauwe
Dragon1 Inc. - CTO

Mark is zeer actief in het enterprise architectuur vakgebied. De kans is groot dat je hem op een evenement tegenkomt en dat het gesprek al gauw over architectuurvisualisaties en architectuurprincipes gaat.

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
Indien het niet lukt om een reactie te plaatsen, stuur dan uw reactie naar redactie@xr-magazine.nl.
Alle inzendingen dienen correct, professioneel en beschaafd te zijn. IP-adressen worden gelogd, maar niet gepubliceerd. De redactie van XR Magazine behoudt zich het recht voor om anonieme reacties (niet op naam) of zonder geldig e-mailadres, te verwijderen zonder kennisgeving. Ook reacties waarin commerciële uitingen worden gedaan en/of commerciële producten en diensten worden aangeboden worden door de redactie verwijderd of ontdaan van commerciële uitingen zonder kennisgeving.