Blog

Handboek Architectuur Amsterdam: What's in it for me?

Het handboek architectuur van Amsterdam heb ik onlangs weer grondig doorgenomen. Ik heb begrepen dat ze het handboek aan het updaten zijn in Amsterdam. Ik probeer als het lukt de ontwikkelingen daarover hier snel te melden op XR-Magazine.

Alle lof overigens voor de gemeente Amsterdam voor een leesbaar en begrijpelijk afgerond architectuurdocument. Drie jaar geleden deden ze dit al terwijl nog honderden gemeenten in 2010 dit hen nog niet na doen.

Als ik het architectuurdocument lees, krijg ik de behoefte om hierover op XR te disscusieren. Volgens mij kunnen een aantal architectuurzaken nog veel effectiever aan het papier worden toevertrouwd, dan op dit moment wordt gedaan. 

Download het architectuurdocument hier

http://www.xr-magazine.nl/downloads/handboekarchitectuuramsterdam.pdf.

Kritiek leveren is altijd makkelijk, daarom dient het zo genuanceerd mogelijk te worden gedaan. Mijn inhoudelijke opmerkingen of kanttekeningen bij het architectuur document zijn, zo zorgvuldig mogelijk, onder andere de volgende drie punten:

Kanttekening 1 -  Principes - De wijze waarop met principes wordt omgegaan kan veel krachtiger. De gekozen definitie voor principes in het document, maakt dat de focus van principes ten onrechte niet ligt op de wijze waarop een concept of systeem werkt (zie Dragon1). Dit heeft weer tot gevolg dat de geformuleerde principes in gaan op wat de gemeente doet of zou moeten doen, maar niet hoe ze dat voor elkaar gaan krijgen. De principes zoals nu geformuleerd zijn mooie wervende titels, alleen om de principes te kunnen laten gelden worden er nu geen gereedschappen gegeven. De achterliggende redenen bij elk principe zoals vermeld in het handboek architectuur van Amsterdam zijn in feite principes. Daar staat tussen de regels door welke oorzaak gevolg relatie er altijd is en wat dat voor resultaten geeft. Dit geeft voor mij een handvat om de principes te kunnen omschrijven.

Een voorbeeld: principe 0.1 - De gemeente Amsterdam ontsluit publieke informatie... Als dit een principe is, dan dient dit altijd zo te gelden. Een meer correcte naam van het principe die tevens het belang van het principe duidelijker maakt zou zijn principe 0.1 – ‘toegankelijke informatievoorziening gericht op informatie over werkwijze gemeente geeft burgers meer controlemogelijkheden op gemeente’. Dit is zonder twijfel een principe. Echter geldt dit principe niet voor 100% binnen de gemeente Amsterdam. Nog niet alle informatie is goed toegankelijk. Bijvoorbeeld de eigen informatie architectuur documentatie. Door het short statement van het principe geheel anders te formuleren dan de huidige uitleg met implicaties bij het principe in het architectuur document nu, kan ook beter werk worden gemaakt van het principe (om het te laten gelden).

Een voorbeeld van een nieuw short statement bij principe 0.1 is: ‘door vanuit streng intern en extern toezicht en handhaving altijd via de gemeentelijke informatievoorziening richting burgers, bedrijven en ketenpartners consistente informatie over de gehele werkwijze (alle bedrijfsprocessen, producten en diensten) van de gemeente op een toegankelijke wijze te publiceren en te verzorgen, zorgt de gemeente Amsterdam ervoor dat burgers en bedrijven meer controle en zicht hebben op de mate waarin de gemeente conform afspraken werkt, waarmee de lokale overheid en parlementaire democratie beter werkt.’

Wat nu hoogstwaarschijnlijk ontbreekt bij de gemeente Amsterdam is afdoende streng intern en extern toezicht en handhaving op welke informatie over processen, producten en diensten wordt gepubliceerd. Wie is er nu bijvoorbeeld hiervoor verantwoordelijk en waar is de rapportage die met een matrix laat zien over welke processen, producten en diensten geen informatie op het internet, de balie of via de telefoniste beschikbaar is.

Kanttekening 2 - Architectuurvisualisaties – In het document staan veel mooie en leuke plaatjes. Maar wat ik mis zijn de platen die duidelijk maken waarom we de grootscheepse e-dienstverleningtransformaties doen voor burger en bedrijf. Bijvoorbeeld een artist impression die een overzicht van tien situaties toont waarin de burger en het bedrijf voordeel hebben of iets merken van e-dienstverlening. Ik denk aan de situaties zoals: sneller een bouwvergunning krijgen, geen verkeerd geadresseerde post meer, opsporingsambtenaren die in het veld over correcte informatie beschikken en ambtenaren die achter de schermen naadloos zaaksgewijs aan je sociale dienst dossier werken. Ook mis ik een gedetailleerde bouwplaat (blauwdruk) van het bedrijfskundige en informatiekundige gemeentelijke bouwwerk waarin concepten, functionele elementen en technische componenten als lagen over elkaar heen zijn getekend en waarover heen weer alle projecten voor de komende jaren zijn geprojecteerd.

Kanttekening 3 - Overzicht van totaalconcepten – Voor mij is architectuur een synoniem voor totaalconcept. Ik mis in het architectuurdocument een overzicht van de samenhang en afhankelijkheid van fundamentele, technologische en productgerelateerde bedrijfskundige en informatiekundige concepten. Voor de lezer wordt nu niet in één oogopslag duidelijk wat de architectuur (of het bedrijfskundig en informatiekundige totaalconcept) is van de gemeente Amsterdam. En welke concepten bijten elkaar nu en in de toekomst? Of van welke leveranciers is men nu of in de toekomst onnodig afhankelijk voor bepaalde soorten oplossingsrichtingen? Dit document zou juist hier inzage in dienen te geven. Ook zou ik graag van de tien belangrijkste concepten de principes willen weten (hoe werken deze concepten en waarom zijn ze bruikbaar voor de strategie en het beleid van de gemeente?)

Wensenlijst

Mijn wensenlijstje voor de nieuwe versie van het handboek architectuur van Amsterdam is daarom:
1. Meer krachtige geformuleerde principes.
2. Inzage in het bedrijfskundige en informatiekundige totaalconcept van het gemeentelijke bouwwerk.
3. Meer visualisaties die voor de burgers en bedrijven op begrijpelijke wijze tonen: ‘What’s in it for me?’

Deze blog is geschreven door Mark Paauwe. Heeft u ook iets wat u bezig houdt? Meldt u dan aan als auteur en plaats uw eigen blog
Categorie:   
Auteur
afbeelding van markpaauwe
Mark Paauwe
Dragon1 Inc. - CTO

Mark is zeer actief in het enterprise architectuur vakgebied. De kans is groot dat je hem op een evenement tegenkomt en dat het gesprek al gauw over architectuurvisualisaties en architectuurprincipes gaat.

 
Reacties
Vincent op donderdag 4 maart 2010 13:30

In het handboek architectuur van Amsterdam zijn de dingen vastgelegd waar men het over eens geworden is, niet waar men nog over discussieerd. Er zijn inmiddels 10 leidende principes uitgekristalliseerd.
Amsterdam bestaat niet uit 1 organisatie, maar uit 51 verschillende diensten, stadsdelen, en bedrijven zoals je kunt zien aan de lijst met betrokkenen. Het realisatieplan ICT op NAP (besproken op oa Computable) gaat daar nu verandering in te brengen, maar 16 jaar versnippering richt veel schade aan. Amsterdam zal zich meer gan richten op Nora -> Gemma -> eigen architectuur afgeleide en de beeldspraak daarvan overnemen. En dat via een centrale aanpak miv 2010.
Of architectuur voor burgers bedoeld is kunnen we van mening verschillen, dat het in begrijpelijke taal en beelden uitgedrukt moet worden naar relevante belanghebbenden kan ik met je eens zijn.
Duidelijk is wel dat het handboek alleen het niet gaat doen, er is nog een lange weg te gaan.

Mark Paauwe op donderdag 4 maart 2010 13:46

Vincent,

Dank voor je reactie. Uit je reactie haal ik dat je dicht op het vuur zit in Amsterdam.

Kun je wellicht aangeven welk 10 leidende principes er zijn? Zoals ik heb aangegeven kijk ik met veel interesse altijd naar de wijze waarop die zijn geformuleerd en waar ze voor verbetering vatbaar zijn.

Vincent op zondag 7 maart 2010 23:22

Hi Mark,
De tien principes die in de loop van 2009 vastgesteld zijn:
1. ICT Infrastructuur afgestemd op gebruikerswensen;
2. Kosten omlaag door verhoging doelmatigheid;
3. Gebruikers kunnen informatie delen;
4. Werkplek centrale toegangspoort tot informatie;
5. Toegang tot informatie onafhankelijk van tijd, locatie en apparaat;
6. De ICT infrastructuur is stabiel en betrouwbaar;
7. ICT infrastructuur is adaptief;
8. Duurzame oplossingen, tenzij…;
9. De gebruikersorganisatie is zoveel mogelijk zelfredzaam;
10. Voldoet aan overeengekomen beveiligingsnormen.

Mark Paauwe op maandag 8 maart 2010 9:53

Beste Vincent en architecten van de gemeente Amsterdam,

Download hier mijn principe-perspectief in PowerPoint van de principes van Amsterdam op een generieke structuurvisie.

http://www.xr-magazine.nl/downloads/Paauwe%20-%20Dragon1%20-%20Principes...

De lijst met principe prikkelde mij om een principe-perspectief te maken. Een visualisatie met als achtergrond een structuurvisie om te zien hoe volledig deze lijst de gemeente afdekt.

Het principe-perspectief van Amsterdam toont dat de principes veel geclusterd zijn en dat er ook veel lege plekken zijn waar de principes ontbreken. Mijn vraag is dan ook aan de architecten: is er een raamwerk gebruikt bij het onderkennen van principes?

Ongetwijfeld zijn er nog achterliggende documenten bij de gemeente Amsterdam voor uitleg van deze principes, maar enkele principes zoals gesteld in de lijst, laten mij toch nog teveel raden naar wat ze bedoelen.

Dit totaalbeeld geeft een gevoel dat er wat aan de lijst zou kunnen worden gedaan ter verduidelijking en volledigheid van afdekking.

Ik verneem graag jullie reactie.

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
Indien het niet lukt om een reactie te plaatsen, stuur dan uw reactie naar redactie@xr-magazine.nl.
Alle inzendingen dienen correct, professioneel en beschaafd te zijn. IP-adressen worden gelogd, maar niet gepubliceerd. De redactie van XR Magazine behoudt zich het recht voor om anonieme reacties (niet op naam) of zonder geldig e-mailadres, te verwijderen zonder kennisgeving. Ook reacties waarin commerciële uitingen worden gedaan en/of commerciële producten en diensten worden aangeboden worden door de redactie verwijderd of ontdaan van commerciële uitingen zonder kennisgeving.