Blog

Interoperabiliteit en NORA

In reactie op de blog van Ben van Lier over interoperabiliteit op digitaalbestuur.nl

Interoperabiliteit en NORA: de natte dromen uit Den Haag.

Als we kijken naar het feit dat 'de basis op orde' bij veel gemeenten nog een hele grote uitdaging is, dan lijkt het mij nog een brug te ver om een volgend kwaliteitsniveau in samenwerking voor elkaar te krijgen.

Daarnaast is het bij infrastructurele projecten in mijn ogen zo dat je de gebruikers van de infrastructuur niet moet vragen om de infrastructuur (deels) te bedenken, te ontwerpen en te realiseren. Daarvoor is dat veel te specialistisch werk. Dit zien we ook bij informatie architectuur en technische architectuur in gemeenten, provincies en ZBO's. ICT is zo ingewikkeld dat veel beleidsmedewerkers geen idee hebben waar ze moeten beginnen, en het eindigt vaak in dat aan leveranciers om een visie en oplossing wordt gevraagd, met als resultaat dat er van architectuur niets terecht komt, maar dat het een productenfeestje wordt van de bekende leveranciers. Zeker de kleine overheidsorganisaties, zoals enkele gemeenten, hebben een welhaast onmogelijke opgave gekregen van de minister om een kwalitatief hoogwaardige keten in de schakel te worden en een klantgerichte professionele/commerciële leverancier te zijn van informatieproducten.

NORA lost wat mij betreft veel weinig lokale interne problemen op bij overheidsinstellingen en het is overwegend een rijksoverheids-beleidsdocument ipv een architectuur (een verzameling van concepten en principes om bepaalde voordelen mee te genieten bij gebruik in een ontwerp). Opgedrongen beleid heeft nooit succes.

Een goede referentie architectuur verwijst naar de architectuur van een groep van daadwerkelijk gerealiseerde (digitale) bouwwerken of bouwt daarop verder. NORA, GEMMA, PETRA etc... verwijzen voor zover ik kan zien NIET naar al gerealiseerde (digitale) bouwwerken: anders gezegd deze referentie architecturen zijn geen praktijk maar THEORIE! Wat is bijvoorbeeld de voorbeeld gemeente voor GEMMA? Denk maar aan een kijkwoning. Hebben we die hier ook?

Zoals ik in XR-magazine van de maand september ook schrijf is NORA een jonge referentie architectuur die nog volwassen moet worden. En daarmee bedoel ik dat de eerste overheidsinstellingen die 100% conform NORA zijn nog moeten worden gerealiseerd. Wat ik heel goed vindt aan NORA is dat er mensen zijn die nadenken over een betere samenwerking tussen overheidsinstellingen. Wat niet goed is om het whitepaper dat deze mensen schrijven waarin vloeibare theorie staat met veel hypothesen al uit te vaardigen tot referentie architectuur. Dat zorgt voor veel ellende in de huidige praktijk bij het gebruik van de NORA. Bij NORA heeft mijn bijvoorbeeld door een paar (consultancy) organisaties architectuurtheorie laten bedenken die niet geheel consistent is en zeker niet getoetst was in de praktijk voordat men die theorie ging gebruiken. Zo wordt vandaag de dag nog in NORA nog steeds geen (goed) verschil gemaakt tussen uitgangspunten, randvoorwaarden, concepten en principes. Dat haalt de eventuele kracht van een architectuur gigantisch onderuit. Dat de architect in hoofdzaak een ontwerp moeten maken en daarbij vooral architectuur (concepten en principes) moet gebruiken ipv alleen een architectuur op hoofdlijnen over te pennen uit boeken (het betere knip- en plakwerk) is ook nog niet doorgedrongen in NORA.

Ook voor mensen die een referentie architectuur opstellen geldt: eerst de basis op orde! Sla eens een boek over bouwkundige architectuur open, lees de Jaap van Rees chronicles op het internet, wacht met roepen dat je architect bent zolang je nog geen 35 jaar oud bent en voer veel ontwerp- en realisatie projecten uit. Innoveer, Pionier, Stoot je neus, Ga onderuit. En weet: je kunt alleen maar bewezen architectuur opschrijven van iets dat al gerealiseerd is.(Voor opdrachtgevers: ga alleen met architecten in zee die een portfolio met visualisaties kunnen overleggen van architectonisch ontworpen [digitale]bouwwerken.)

Mijn duit in het zakje: Samen met anderen trek ik nu de handschoen aan om van gemeenten die nu de boel ICT-technisch heel goed op orde hebben (na jaren van innovatie, pionieren en herstructureren) de enterprise architectuur herbruikbaar te beschrijven en vooral visueel te maken met Dragon1, een methode die bouwkundige architectuurtheorie bijna 1-op-1 heeft getransformeerd naar de wereld van de onderneming. Alleen op deze wijze komt er een fatsoenlijke referentie architectuur van een voorbeeld gemeente waar de andere 440 gemeenten met smart op zitten te wachten. De voorbeeld gemeente krijgt als werknaam: Gemeente VeluweStad. Ben je architect, kun je conceptualiseren en ook ontwerpen en ben je ouder dan 35 jaar? Dan kun je mee doen door mij een mail te sturen!

Deze blog is geschreven door Mark Paauwe. Heeft u ook iets wat u bezig houdt? Meldt u dan aan als auteur en plaats uw eigen blog
Categorie:   
Auteur
afbeelding van markpaauwe
Mark Paauwe
Dragon1 Inc. - CTO

Mark is zeer actief in het enterprise architectuur vakgebied. De kans is groot dat je hem op een evenement tegenkomt en dat het gesprek al gauw over architectuurvisualisaties en architectuurprincipes gaat.

 
Reacties
Willem Kossen op dinsdag 21 september 2010 7:45

Hallo Mark,

Ik las dit artikel pas net en ben het in grote lijnen wel met je eens. Maar er moet me toch iets van het hart. En dat is de vergelijking met 'fysieke bouw' die hier toch weer de kop op steekt. De voorbeeldwoning. Deze vergelijking gaat volgens mij hopeloos mank.

Een voorbeeld woning is gebouwd volgens een specifieke project architectuur, niet volgens een referentie architectuur. Een referentie architectuur bestaat niet in de bouw, maar is meer een verzameling van kaders, principes en richtlijnen die zijn verzameld in het bouwbesluit, langjarige ervaring en kennis (eeuwen daarvan), arbo wetgeving, trends enz.

NORA is wel degelijk een referentie architectuur, zij het inderdaad een nog vrij jonge, die bij iedere iteratie verder zal groeien (en dat ook moet doen). Het is juist bij de overheid niet mogelijk van een 'goed' voorbeeld uit te gaan. Daarvoor is de overheid veel te divers en zijn overheidsorganisaties (helaas) veel te souverein en eigenwijs. De doelstelling van de NORA is dan ook veel meer de richting te wijzen, dan zozeer de verplichting op te leggen.

Dat kleine overheidsorganisaties op ICT gebied een achterstand hebben is uiteraard vanzelfsprekend. Dat is juist waarom dergelijke referentiedocumenten zinvol zijn. Ze hoeven dus niet zelf te bedenken hoe op hoofdlijnen hun organisatie, informatie en techniek dienen te worden bedacht. NORA is minstens zo sterk gericht op de leveranciers van die overheidsorganisaties als op de organisaties zelf. Het lijkt me overigens wel dat die groep nog meer aandacht kan krijgen en ook meer betrokkenheid zou mogen tonen bij het doorontwikkelen van NORA en de dochters daarvan.

De kern van mijn betoog blijft de 'volgordelijkheid' van de voorbeeldwoning en de referentie architectuur. Die ligt in de praktijk nu eenmaal net andersom dan zoals jij het hier voorstelt.

Groet

Willem Kossen
ICT Adviseur en Architect bij M&I/Partners
Lid van Genootschap van InformatieArchitecten

Mark Paauwe op dinsdag 21 september 2010 11:14

Beste Willem,

Ik beweer (nog) niet dat een referentie architectuur bestaat in de bouw. Echter als iemand zegt dat iets een referentie architectuur is, verwijst dat volgens mij ergens naar (een norm!?!), wat bedoel je anders met het woord 'referentie'.

Iets opschrijven dat lijkt op architectuur en dan aan iemand geven en zeggen ‘dit is je referentie architectuur’, maakt nog niet dat het qua vorm en inhoud een referentie architectuur is. Het heeft dan nog alleen maar de functie van een referentie architectuur. En we hebben nu juiste die correcte vorm en inhoud nodig!

Ik beweer ook (nog) niet dat een woning wordt gebouwd volgens een referentie architectuur. Het is juist andersom wat ik bedoel. Ik geef hieronder een voorbeeld uit de bouwkundige praktijk, zoals opgetekend uit interviews en een hoe-het-kan-voorbeeld voor de EA-praktijk.

In de praktijk bij woningbouw doen architecten vaak het volgende (dit heb ik opgetekend uit interviews met meer dan 20 bouwkundige architecten)

1. Er worden woningen neergezet, al dan niet onder architectuur. En die voldoen prima, geven veel woongenot, etc...

2. Een architect denkt, he! Die toepassing van dat bouwkundig concept en die werking / dat principe! Dat is iets voor in mijn opdrachten en mijn opdrachtgevers.

3. Hij beschrijft dan de architectuur (de toepassing van concepten) van de bestaande woning(en) en heeft dus een document in handen dat verwijst naar de architectuur van de woningen, als ware dat een norm. Dat document zou een referentie architectuurdocument genoemd kunnen worden.

Nu een voorbeeld van wat kan en echt zou moeten gaan gebeuren bij de overheid, maar zoals het nu helaas niet plaatsvindt:

1. Er waren eens vier 100k+ gemeenten die hun bedrijfsprocessen en ICT (al dan niet onder enterprise architectuur) gingen innoveren (met veel pijn en moeite, vallen en opstaan) en nu na een paar jaar veel plezier en genot beleven aan hun selfservice-burger-portaal, ondersteuning in zaakgericht werken, integratie in de keten, flexwerkplekken etc...

2. Toen waren er een paar goede zeer ervaren architecten in Den Haag die deze successtories van die 100k+ gemeenten gingen analyseren en de enterprise architectuur (de toepassing van concepten) beschrijven en visualiseren in een 'referentie architectuur'-document. Een document dat dus verwijst naar deze succesvolle gemeenten (de kijkgemeenten in deze).

3. Vandaag is er een 100k+ gemeente die graag ook een zelfde soort selfservice-burgerportaal, zaakgericht werken, keten integratie en flexplekken wil hebben. De enterprise architect download de referentie enterprise architectuur van de overheid.nl website en is vreselijk enthousiast. In het document staat de architectuur prachtig beschreven, maar hij is toch wel benieuwd naar hoe ze het in de praktijk voorelkaar hebben gekregen. Hij maakt met gemeentesecretaris, Directeur ICT, Directeur Middelen en twee beleidsmedewerkers een afspraak om naar de kijkgemeenten te gaan en daar met de betrokken te praten waar ze allemaal tegen aan gelopen zijn.

4. Volgende maand gaat de gemeente, met de nodige kennis en ervaring en de echte referentie architectuur aan de slag om met bijna 100% succesgarantie ook straks een naar tevredenheid functionerende flexplekken, serviceportaal en integratie te hebben.

Ik blijf dus bij mijn standpunt: NORA is gebaseerd op niet-bewezen-theorie en niet op werkende-praktijk, en daar is geen excuus voor aan te dragen. Want er zijn genoeg werkende en mooie bedrijfs- en ICT-voorbeelden te vinden en ook potentiële kijkgemeenten.

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
Indien het niet lukt om een reactie te plaatsen, stuur dan uw reactie naar redactie@xr-magazine.nl.
Alle inzendingen dienen correct, professioneel en beschaafd te zijn. IP-adressen worden gelogd, maar niet gepubliceerd. De redactie van XR Magazine behoudt zich het recht voor om anonieme reacties (niet op naam) of zonder geldig e-mailadres, te verwijderen zonder kennisgeving. Ook reacties waarin commerciële uitingen worden gedaan en/of commerciële producten en diensten worden aangeboden worden door de redactie verwijderd of ontdaan van commerciële uitingen zonder kennisgeving.