Blog

Architectuur is een ontwerpdiscipline: moeilijk maar noodzakelijk

Een nadenker - Waarom architectuur een ontwerpdiscipline is en veel moeilijker dan veel mensen denken

Veel architecten zijn bezig met het in beeld van brengen van de huidige architectuur (AS-IS), maar ze maken geen ontwerp op conceptueel en logisch niveau van de gewenste architectuur (TO/BE). Dragon1 stelt echter dat de eerste activiteit (het in beeld brengen) eigenlijk geen architectuurwerk is maar kadastraal werk of cartografie. In ieder geval iets dat managers (beheerders) vooral zouden behoren te doen (een gemeente vraagt ook niet een architect om alle wijken, soorten huizen en type bewoners in kaart te brengen of te beschrijven). De tweede genoemde activiteit volgens Dragon1 is juist wel architectuurwerk. Dat dat helemaal niet makkelijk wordt hieronder duidelijk (bron: Dragon1 Pocket Guide).

Architectuurprincipes zijn keuzes voor oplossingsrichtingen die sterk verankerd zijn in een bouwwerk (zoals een onderneming of integrale bedrijfs-/ IT-oplossing) en daarom heel moeilijk om even te veranderen. Ze sterk verankerd omdat alles en iedereen er gebruik van maakt. Ze zijn moeilijk te veranderen om ze in alle haarvaten van het bouwwerk zitten. Een voorbeeld van een gewenst architectuurprincipe in een onderneming is bijvoorbeeld: 'het informatie-overal-principe'. Dit principe zegt bijvoorbeeld: 'door overal in de onderneming en bij dienstverlening alle informatie over producten, contracten en klanten open maar gecontroleerd maximaal te ontsluiten en beschikbaar te stellen aan medewerkers en klanten, is de onderneming competitiever omdat ze uiteindelijk kostenefficiënter werkt en hogere kwaliteit van dienstverlening heeft'. Maar de meeste ondernemingen hebben dit architectuurprincipe nog lang niet voor elkaar.

Met deze figuur wordt getracht duidelijk te maken hoe een nieuwe architectuur ingrijpt in alle haarvaten van een onderneming. De oude handmatige (middeleeuwse) wijze van werken in beeld brengen en een beetje aanpassen zorgt niet voor een nieuwe architectuur waarin ineens alles mee mogelijk is. De toekomstige werkwijze kan zich vaak niet baseren op de oude. Een innovatieve breuk met het verleden maakt ruimte vrij om een duurzame toekomstige situatie te ontwerpen op basis van geheel nieuwe architectuurprincipes en oplossingsrichtingen.Ontwerpen onder architectuur is zeer moeilijk maar het werpt zijn vruchten af.

Het is eenvoudig om de huidige architectuurprincipes van een onderneming in beeld te brengen (tenminste als je de juiste definitie van principe gebruikt en goed kan observeren en visualiseren). Het in beeld brengen hoe goed informatie wordt ontsloten en beschikbaar wordt gesteld in bedrijfsprocessen levert bij de meeste organisaties geen leuk beeld op. Een beeld dat men graag snel wil veranderen als het eenmaal in beeld is gebracht. Het is echter een illusie om de in beeld gebrachte architectuurprincipes even in de praktijk ook echt te aan te passen zonder dat het veel tijd, geld, coördinatie, bloed, politiek, zweet en tranen kost.

Het in beeld brengen van het applicatie-typlogie-architectuurprincipe is ook zo een zelfde onderwerp. Stel een organisatie heeft vijfduizend applicatie-achtigen (neem bijvoorbeeld UWV, Belastingdienst, Rijkswaterstaat, ING en ABN Amro). Het in beeld brengen op fysiek en logisch niveau is niet zo ingewikkeld, het vergt veel tijd, budget en discipline. Het in beeld brengen van de verschillende applicatie technologieën en applicatie typlogieen op conceptueel niveau is wat lastiger, maar nog steeds geen rocket science. Wat wel rocket science is, is het onder architectuur op conceptueel en logisch niveau ontwerpen van een minder complex, integraal, duurzaam en toekomst applicatielandschap dat maximaal is afgestemd op de huidige toekomstige behoefte van de business(processen) waarbij er niet per applicatie een andere typologie of technologie nodig is (streef naar een lagere verscheidend om de complexiteit te reduceren of beheersbaar te maken). Wat het allermoeilijkste is, is om te migreren naar de nieuwe ontworpen architectuur. Daarvoor is het randvoorwaardelijk dat er een ontwerp van het applicatielandschap van de onderneming onder architectuur worden gemaakt. Dus twee soorten ontwerpen: Een ontwerp van de architectuur (zeg maar het ontwerp van het applicatielandschap op conceptueel niveau) en een integraal totaalontwerp van het hele applicatielandschap op logisch en fysiek niveau (met bijvoorbeeld A0-blauwdruk-visualisaties van het geheel). In de praktijk wordt vaak alleen het eerste ontwerp (de architectuur) gemaakt en het tweede ontwerp (de blauwdruk) niet.

Wat heb je ervoor nodig om eerst een conceptueel architectuurontwerp en daarna een blauwdruk te maken? Minimaal vier zaken. Ten eerste veel ervaring, vaardigheid en kundigheid. Ten tweede een goed voorbeeld in termen van een goeroe die kan refereren naar behaalde successen en een voorbeeld van een bewezen architectuur met referenties. Ten derde een methode zodat je onderbouwt kwalitatief, gecontroleerd en transparant in teamverband kan ontwerpen, je kan focussen op de inhoud zonder te hoeven discussiëren over de theorie. Ten vierde een blauwdruk-opdracht en een programma van eisen voor het maken van de TO-BE architectuur en het ontwerp van het applicatielandschap. Vaak ontbreken punt 2, 3 en 4.

Ik ben een Dragon1-adept omdat die methode je helpt bij het maken van een architectuur en ontwerp op conceptueel en logisch niveau voor bedrijfstransformaties en IT-innovatie voor ondernemingen en integrale bedrijfs-/IT-oplossingen.

Architectuur is een ontwerpdiscipline. Alleen dan heeft het ook meetbare toegevoegde waarde voor de business. Maar dan moet je wel een methode gebruiken die je daar goed bij helpt.

Deze blog is geschreven door Mark Paauwe. Heeft u ook iets wat u bezig houdt? Meldt u dan aan als auteur en plaats uw eigen blog
Categorie:   
Auteur
afbeelding van markpaauwe
Mark Paauwe
Dragon1 Inc. - CTO

Mark is zeer actief in het enterprise architectuur vakgebied. De kans is groot dat je hem op een evenement tegenkomt en dat het gesprek al gauw over architectuurvisualisaties en architectuurprincipes gaat.

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
Indien het niet lukt om een reactie te plaatsen, stuur dan uw reactie naar redactie@xr-magazine.nl.
Alle inzendingen dienen correct, professioneel en beschaafd te zijn. IP-adressen worden gelogd, maar niet gepubliceerd. De redactie van XR Magazine behoudt zich het recht voor om anonieme reacties (niet op naam) of zonder geldig e-mailadres, te verwijderen zonder kennisgeving. Ook reacties waarin commerciële uitingen worden gedaan en/of commerciële producten en diensten worden aangeboden worden door de redactie verwijderd of ontdaan van commerciële uitingen zonder kennisgeving.