Blog

Architectuurprincipes zijn vaak niet meer dan ambities

Ambities en principes worden teveel met elkaar verward. Ambities gaan over wat je voor elkaar wil krijgen. Principes gaan echt alleen maar over hoe iets altijd op dezelfde wijze werkt en resultaten produceert in een context.

Het concept Klant Contact Centrum zorgt bij een goede implementatie eigenlijk ALTIJD voor een betere klantbediening dan zonder KCC, omdat een KCC op een bepaalde manier werkt.

Het is een ambitie om te stellen dat "Klanten worden correct behandeld". Deze uitspraak is geen principe, omdat deze mogelijk niet waar is op enig moment in de tijd.

"Door altijd de klant centraal te stellen en altijd dienstverlening af te stemmen op de behoefte en vraag van de klant wordt ervoor gezorgd dat de klant altijd correct wordt behandeld waardoor de kwaliteit van dienstverlening van de organisatie en de klantentevredenheid omhoog gaan." Deze uitspraak is een werkingsmechanisme dat altijd waar is binnen de context van dienstverlening door de organisatie aan klanten. Daarom is dit een principe.

Dragon1 Open Standaard Architectuurprincipes

Binnen het enterprise architectuurvakgebied wordt veel waarde gehecht aan ‘architectuurprincipe’ als instrument om richting te geven aan het ontwerp en de realisatie van een integrale bedrijfs-/ICT-oplossing, een onderneming of delen daarvan.

Dit boekje over de Dragon1 Open Standaard beschrijft hoe vanuit de open enterprise architectuurmethode Dragon1 naar architectuurprincipes gekeken wordt en hoe men effectief gebruik kan maken van dit instrument in bijvoorbeeld projecten, bij het ontwerpen en realiseren van systemen of bouwwerken binnen ondernemingen. 

U kunt het boekje Architectuurprincipes, de Nederlandstalige Dragon1 paperback, bestellen op de Dragon1 Store.

 

Dus als je wilt testen of een uitspraak een principe is kun je dit eenvoudig doen door de vraag te beantwoorden: Als ik de uitspraak die is gelabeld als principe omdraai en projecteer op het heden, is deze dan waar? (bijvoorbeeld: "Klanten worden vandaag de dag bij onze organisatie niet altijd correct behandeld").

Als het antwoord daarop ja is, is de uitspraak een ambitie en geen principe. En dan moet je als architect op zoek naar het concept dat je wilt inzetten in de organisatie om de gestelde ambitie te realiseren en vervolgens de werking van het concept (het conceptprincipe) te documenteren en te visualiseren. Om vervolgens deze werking in de organisatie aan te brengen.

Mijn ervaring op het gebied van architectuurprincipes is dat 80% van de geformuleerde principes eigenlijk ambities zijn, en daarom onvoldoende hard richting geven bij het realiseren van oplossingen in de organisatie. Ambities vormen namelijk geen fundament, maar principes (in de vorm van werkingsmechanismen) wel.

Om organisaties te helpen hun architectuurprincipes om te zetten van zachte ambities naar werkingsmechanisme waar je op kunt bouwen maak ik gebruik van de open methode Dragon1. In deze open methode is een standaard voor architectuurprincipes onderkend, met regels en richtlijnen hoe een tekst omte zetten in een strak geformuleerd architectuurprincipes en een bijbehorende architectuurvisualisaties zoals een conceptschets of een principetekening.

Voor het documenteren en uitmodelleren van principes om ze consistent en visueel te maken maak ik gebruik van een tool waarin ik principes aan ambities, doelen en uitgangspunten kan linken en de verschillende onderdelen van een principe-statement (action, effect, result, usage, enforcement) kan administreren en tekstanalyse kan plegen in deze onderdelen om de principes snel en consistent te kunnen modelleren. Vervolgens zijn in de tool deze entiteiten van een principes weer te vertalen in te nemen (beleidsmaatregelen of te ontwikkelen oplossingen).

Voorbeelden uit de praktijk

Een voorbeeld van een principe bij een gemeente

De uitspraak 'Onze gemeente is klantgericht' is taal-technisch gezien geen principe.

Waarom niet? Wel in ieder geval om de volgende twee redenen:

  • Omdat deze uitspraak geen werking aangeeft
  • Omdat deze uitspraak voor de (niet) gegeven context niet altijd waar is

Deze uitspraak is eerder een ambitie, namelijk: De gemeente wil graag klantgericht zijn in de toekomst.

Deze nu volgende uitspraak is wel een principe: 'Door altijd de burger en zijn belangen en behoeften heel goed te kennen zorgt de gemeente ervoor dat de producten en diensten continu optimaal en maximaal zijn aan te passen of te herontwerpen aan de belangen en behoeften van de burger, waarmee de gemeente klantgericht producten kan leveren en diensten kan verlenen aan de burger.' Deze uitspraak is een principe want ze geeft namelijk een werking aan en is altijd waar (volgens de theorie van klantgerichtheid) in deze gegeven context.

Aantekening: wanneer een organisatie een statement opschrijft, is veelal het omgekeerde waar, of beschrijft het de huidige situatie. In dit geval: 'De gemeente is niet of in onvoldoende mate klantgericht' is waarschijnlijk voor die gemeente momenteel waar.

Een voorbeeld van een principe bij een ziekenhuis of gezondheidsinstelling

Deze uitspraak is geen principe: 'de client heeft de regie'.

Zie voor een gebruik van deze uitspraak de volgende pagina: http://www.twynstraguddeblog.nl/hetdigitaleziekenhuis/2011/02/20-architectuurprincipes-voor-het-digitale-ziekenhuis-van-de-toekomst.html

Deze uitspraak is geen principe, om de volgende reden:

  • Het was gisteren, is vandaag en morgen niet waar dat de client de regie heeft. Daarmee kan functioneel-inhoudelijk gezien de uitspraak geen principe zijn.
  • De uitspraak laat achterwege welke werking of oorzaak-gevolg combinatie maakt dat de client altijd de regie heeft, dan wel wat het voordeel van regie voor de client is of voor anderen. Daarmee is deze uitspraak taal-technisch gezien geen principe.
     

De volgende uitspraak is wel een principe, of in ieder geval een goede wervende titel voor een principe:

  • 'De client heeft met de juiste voorzieningen en een goede dialoog met zorgprofessionals de regie op het behandelproces is handen.'
  • Of korter: 'Voorzieningen en dialogen geven client regie in handen'.
  • Of nog korter: 'De client heeft regie door voorzieningen en dialoog',
  • of nog korter 'Voorzieningen + Dialoog = Regie'. In feite net zoiets als 'Kennis = Macht'

 
Zolang maar een oorzaak-gevolg of een werking blijkt en als het ook maar even kan het voordeel van die werking.

Vaak ontbreken bij ziekenhuizen nu juist de voorzieningen en de dialoog zodat de client niet de regie heeft. Om deze voorzieningen te te realiseren en de dialoog te organisatie is er altijd geld nodig. Dit geld wordt pas vrijgemaakt als duidelijk is welke bedrijfsdoelen met het realiseren van het klantregie-concept worden ingevuld of mogelijk gemaakt. Daarom is het belangrijk in titels, namen en statements van principes voldoende helder de business benefits naar voren te laten komen en ook vooral niet suggereren dat wat het principe aan werking voor elkaar moet krijgen vandaag de dag al zo is.

Zeggen dat de client de regie heeft is dan niet handig als dat nog niet daadwerkelijk het geval. Het is handiger om een bedrijfsdoel te formuleren en goed te keuren zoals  (puur als voorbeeld) 'De client dient meer zorg op maat verstrekt te krijgen'. Als dit een bedrijfsdoel is, wordt het legitiem geld uit te geven aan het klantregieproces, want het principe van het klantregieproces is 'Door de client voorzieningen te bieden en dialogen met zorgprofessionals wordt er voor gezorgd dat de klant de regie van het behandelproces in handen heeft waarmee de zorg richting de client meer op maat zal plaatsvinden'.

Hierbij dient wel aangetekend te worden dat het niet de bedoeling is dat architecten zomaar zelf dit soort doelen, concepten en principes verzinnen. De concepten en principes die een architect mag gebruiken dienen in de literatuur (theorie) voor te komen en er dienen best practices / working cases van te zijn (praktijk). 

Een voorbeeld van een principe bij een bank of verzekeraar

De volgende uitspraak is geen principe:   'eenheid van taal - iedereen in onze organisatie spreekt altijd dezelfde taal en daarom begrijpen wij elkaar'.

Waarom niet? In ieder geval om de volgende redenen:

  • In deze uitspraak wordt niet helder wat de organisatie ervoor doet dat iedereen in de organisatie altijd dezelfde taal spreekt. Daarom is deze uitspraak voor de gegeven context niet altijd waar.
  • Het kan voorkomen dat iemand nieuws is in de organisatie en nog niet dezelfde taal spreekt. Daarom is deze uitspraak voor de gegeven context niet altijd waar


De volgende uitspraak is wel een principe:

'eenheid van taal - door vanuit training en handhaving dezelfde taal te gebruiken in een organisatie, begrijp je elkaar beter en kun je daarom samen meer voor elkaar krijgen.'

Ten slotte

Overal waar zachte ambities die zijn gelabeled als principe worden omgezet in harde werkingsmechanisme, creëer je als organisatie een fundament waar je verder op kunt bouwen. Wilt u het formuleren van principes zelf in de praktijk brengen, dan is de training Dragon1 Certified - Visualization of Enterprise Architecture een aanrader.

Deze blog is geschreven door Mark Paauwe. Heeft u ook iets wat u bezig houdt? Meldt u dan aan als auteur en plaats uw eigen blog
Categorie:   
Auteur
afbeelding van markpaauwe
Mark Paauwe
Dragon1 Inc. - CTO

Mark is zeer actief in het enterprise architectuur vakgebied. De kans is groot dat je hem op een evenement tegenkomt en dat het gesprek al gauw over architectuurvisualisaties en architectuurprincipes gaat.

 
Reacties
markpaauwe op zaterdag 13 oktober 2012 8:51

Op verzoek heb ik verschillende praktijkvoorbeelden in het artikel over architectuurprincipes erbij gezet.

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
Indien het niet lukt om een reactie te plaatsen, stuur dan uw reactie naar redactie@xr-magazine.nl.
Alle inzendingen dienen correct, professioneel en beschaafd te zijn. IP-adressen worden gelogd, maar niet gepubliceerd. De redactie van XR Magazine behoudt zich het recht voor om anonieme reacties (niet op naam) of zonder geldig e-mailadres, te verwijderen zonder kennisgeving. Ook reacties waarin commerciële uitingen worden gedaan en/of commerciële producten en diensten worden aangeboden worden door de redactie verwijderd of ontdaan van commerciële uitingen zonder kennisgeving.