Artikel

Leidt standaardisatie tot meer hergebruik?

Zou u ook geld willen besparen door aangeschafte middelen beter en vaker te kunnen hergebruiken? Dat iedereen van het nieuwe financiële en relatiebeheersoftwaresysteem gebruik maakt in plaats van dat elke afdeling zijn eigen maatwerksystemen aanschaft of zelf bouwt? - een eerste verkenning

Innovatie wordt vaak afgeremd

U wilt toch ook niet dat uw innovaties worden afgeremd, doordat u niet één onderdeel afzonderlijk kan vernieuwen, maar genoodzaakt bent om alles tegelijk te moeten vervangen?

De vraag die hiermee wordt getriggerd is: wat is de weg naar meer hergebruik? Is dat standaardisatie? Een interessant onderwerp voor iedereen die met enterprise architectuur bezig is en zich herkent in het volgende: standaarden? Ja, we hebben ze allemaal! Hergebruik? Nee, daar doen we niet aan!

In elke organisatie spelen de vraagstukken van standaardisatie en hergebruik. Ze spelen op operationeel niveau in projecten, op tactische niveau bij beleidsontwikkeling en op strategisch niveau voor de richtingen van de toekomst. Teveel standaardisatie wordt onterecht gevoeld als beperking van creativiteit. En op ICT-gebied ervaart men elk dag weer dat er weinig tot geen hergebruik is van ontwikkelde software applicatieprogrammatuur of generieke applicatiefuncties. Gooien we dan moedwillig geld weg? Of valt er nog wat te redden? Welke middelen kan directie en management hierbij helpen?

Standaardisatie en hergebruik zijn twee concepten waarvan iedereen weet dat ze voordelen en nadelen bieden. Voordat we dieper op deze onderwerpen ingaan kijken we eerst kort naar de definitie van standaardisatie en hergebruik.

Wat is standaardisatie?

Standaardisatie wordt door velen gedefinieerd en beleefd als uniformiteit in het uitvoeren van procedures. Het gaat daarbij om het navolgen van dezelfde, geschreven, voorgeschreven of ongeschreven procedures. Het voordeel van standaardisatie is dat er meer controle en sturing mogelijk is op de wijze en kwaliteit waarop werk wordt uitgevoerd. Een controleur kan bijvoorbeeld snel checken of de procedure is gevolgd. Een architect zou een visualisatie kunnen maken van de mate waarin standaardisatie goed worden gebruikt. Het nadeel van standaardisatie is echter dat jij je als gebruiker of dat het gebruikende systeem zich moet richten naar het gestandaardiseerde. Schoenen en kleding zijn niet in alle maten te koop, maar in gestandaardiseerde maten. Niet alles wat je zou willen wordt geleverd door een standaard. Gelukkig krijg je daar doorgaans weer veel andere prestaties en kwaliteit voor terug. Volwassen en uitontwikkelde standaarden bieden meestal veel vrijheid en geven niet het gevoel van beperking. Ook ervaring maakt dat practitioners van standaarden zich niet beperkt voelen.

Wat is hergebruik?

Hergebruik is het vaker of opnieuw gebruiken van materialen voor eenzelfde of een ander doel. Het gaat hierbij vooral om de gedane investeringen voor de verwerving van materialen nog beter te laten renderen door het hergebruik ervan.

Het voordeel van hergebruik is vaak tijdswinst en geldwinst. Je hoeft bijvoorbeeld niet alles te vervangen uit een geheel. Het nadeel van makkelijk hergebruik is wellicht dat je te lang gebruik blijft maken van een verouderde techniek of oplossing. Tevens zou hergebruik voor een rem op innovatie kunnen zorgen vanwege gemakzucht. De overweging tot meer hergebruik van kostbare middelen is voor veel organisaties dat het financieel een zeer interessante kwestie is.

Een architectuurview van het hergebruik van middelen en oplossingen in een organisatie is waar directie en management op zouden kunnen sturen. Echter vaak zijn dergelijke visualisaties niet voorhanden in de organisatie.

Voorbeelden van standaardisatie en van hergebruik

In Nederland hebben elektrische apparaten een standaard tweepolig geaarde stekker die perfect past op het standaard geaarde stopcontact (of wandcontactdoos). Daar denken we niet meer bij na. We gaan ervan uit dat elk apparaat dat we kopen op de huiselijke stroomvoorziening kan worden aangesloten.

We weten nog net dat huishoudelijke apparaten in Nederland werken op 220V. Als we een apparaat weggooien (of recyclen) bewaren we steeds vaker het loskoppelbare netsnoer. Dit netsnoer kan namelijk nog goed van pas komen als die van een ander apparaat een keer stuk gaat. Een netsnoer heeft aan twee zijden een gestandaardiseerd uiteinde. We zien hier hoe standaardisatie binnen Nederland leidt tot meer hergebruik van dezelfde soort netsnoeren.

Een ander voorbeeld kunnen we geven voor glazen chocoladepasta potjes die worden hergebruikt als bewaarpot voor schroeven en moertjes. Ook het verzamelen van bladeren in de achtertuin als compost is een voorbeeld van hergebruik. Kijk zelf eens thuis maar eens wat je niet weggooit maar hergebruikt voor een ander doel, omdat het zich ervoor leent qua constructie of functie. Althans voor zover dat uit ervaring of proefondervindelijk is gebleken.

Meer bedrijfskundige en informatiekundige voorbeelden van standaarden zijn bijvoorbeeld Code Tabaksblad voor Corporate Governance, Prince2 als een standaard voor projectbeheersing, UML voor applicatiemodellering, TMap voor het testen van software en COBIT voor het inrichten van de ICT-organisatie.

Dit zijn aanpakken en methoden die wijdverbreid zijn en enigszins zijn uitontwikkeld. Veel organisaties en instellingen geven aan conform deze aanpakken en methoden te werken. Dit maakt deze aanpakken en methoden tot standaarden voor deze organisaties.

Deze standaarden zorgen er onder andere voor dat activiteiten en resultaten meer gelijkvormig zijn en daardoor herbruikbaar zijn. Bijvoorbeeld een sjabloon voor een plan van aanpak document of de wijze waarop een business case tot stand komt.

Organisaties die met standaarden werken kunnen ook goed met andere organisaties communiceren en samenwerken. Een gemeenschappelijke taal bevordert bijvoorbeeld ook begrip voor elkaars uitzonderingen.

Conclusie

Een voorlopige conclusie die we zouden kunnen trekken uit dit artikel is dat hergebruik vraagt om standaardisatie en dat een aanpak of methode eerst moet zijn uitontwikkeld voordat het goed en wel als standaard kan worden gehanteerd. De architect heeft een rol in meer hergebruik door het maken van views van de mate van standaardisatie, hergebruik en afhankelijkheid. Lees hier meer over in het artikel deel II in maart.

Categorie:   
Auteur(s)
afbeelding van markpaauwe
Mark Paauwe
Dragon1 Inc. - CTO

Mark is zeer actief in het enterprise architectuur vakgebied. De kans is groot dat je hem op een evenement tegenkomt en dat het gesprek al gauw over architectuurvisualisaties en architectuurprincipes gaat.

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
Indien het niet lukt om een reactie te plaatsen, stuur dan uw reactie naar redactie@xr-magazine.nl.
Alle inzendingen dienen correct, professioneel en beschaafd te zijn. IP-adressen worden gelogd, maar niet gepubliceerd. De redactie van XR Magazine behoudt zich het recht voor om anonieme reacties (niet op naam) of zonder geldig e-mailadres, te verwijderen zonder kennisgeving. Ook reacties waarin commerciële uitingen worden gedaan en/of commerciële producten en diensten worden aangeboden worden door de redactie verwijderd of ontdaan van commerciële uitingen zonder kennisgeving.