Artikel

Referentie Architecturen NORA en GEMMA, leidraad of keurslijf?

Zijn de architectuurprincipes en strategische uitgangspunten in NORA en GEMMA een leidraad of een keurslijf?

NORA

Sinds een paar jaar beschikken we in Nederland over een referentie architectuur voor de digitale overheid. Deze referentie architectuur draagt de naam NORA: Nederlandse Overheid Referentie Architectuur. De NORA staat vol met strategische uitgangspunten en architectuurprincipes zoals 'de burger is klant' en 'no wrong door' of 'eenmalige gegevensuitvraag'. Deze zaken zouden overheidinstellingen moeten helpen met het uitvoeren van vernieuwingsprogramma's aangaande de nieuwe digitale overheid.

Een jonge referentie architectuur

De overheid heeft onder andere bepaald in het kader van de mondige burger, de nodige kostenbesparing en de verkorting van doorlooptijden van dienstverlening (de uitgangspunten), dat overheidsinstellingen zoals het RDW, de Belastingdienst en UWV hun producten en diensten veel meer multichannel en digitaal moeten gaan aanbieden aan elkaar en aan de burgers en bedrijven (de principes). Het hoe en waarom van deze uitgangspunten en principes staat uitgewerkt in de NORA. Omdat de NORA een jonge referentie architectuur is, wordt er nog weinig tot geen verschil gemaakt tussen uitgangspunten (een streven) en principes (de wijze waarop een oplossingsrichting werkt). Dit maakt dat de NORA nu gezien kan worden als een voorbeeld beleidstuk in plaats van dat het een blauwdruk is voor het ontwerpen van een e-Organisatie. Ook ontbreekt het in de NORA nog aan de onderbouwing van keuzes voor bepaalde principes. Op dit moment zorgt dit voor veel discussie wanneer de principes of uitgangspunten niet passen in een onderneming. Steeds vaker komt er een oplossing op tafel niet-conform NORA.

Standaard is niet altijd goed

Door een gemeenschappelijke referentie architectuur te hanteren is het voor overheidinstellingen eenvoudiger op een gelijkvormige gestandaardiseerde wijze digitale producten en diensten aan burgers, bedrijven en elkaar aan te bieden en te leveren. Maar een standaard aanpak heeft ook zijn nadelen. Dezelfde oplossing of richting is niet over en altijd bruikbaar. Daarom is de NORA nu ook in verschillende referentie architecturen voor soorten overheidsinstellingen uitgewerkt.

GEMMA

De overheid heeft gemeenten een nieuwe rol gegeven: Het zijn van een digitale toegangspoort voor burgers voor alle overheidsdiensten. De gemeenten moeten een digitaal loket gaan worden waarbij een burger voor alle zaken terecht kan. Van het online aanvragen van een bouwvergunning tot het inzien en bijwerken van je eigen e-dossier op mijnGemeente.nl.

Aanvullend op de NORA is vanuit de overheid een aparte referentie architectuur gemaakt voor gemeenten onder de naam GEMMA. Deze referentie architectuur is een leidraad voor vernieuwingsprojecten bij gemeenten op ICT-gebied.

Met behulp van onder andere principes worden kaders gegevens aan de soorten oplossingen en oplossingsrichtingen die een gemeente kan kiezen voor bepaalde vraagstukken. Een voorbeeld hiervan is de aanbeveling om in gemeenten te gaan werken met het concept van 'mid office' om via een multichannel front office, de back office consistent te kunnen ontsluiten. In GEMMA staat het concept samen met de principewerking van het concept uitgelegd.

eGemeente

De uitdaging voor een gemeente is nu: welke mid office hebben wij nodig, hoe ziet zo iets eruit en hoe ontwerp en bouw je een mid office? Het is voor gemeenten ondoenlijk om in korte tijd alle informatieproducten online te gaan leveren. Het digitaliseren van de dienstverlening is een lastig en langdurig traject. Bijna elke gemeente bouwt op dit moment aan haar eGemeente (het digitaal leveren van informatieproducten) en vaak is een mid office hier onderdeel van.

Nieuwe competenties

De vernieuwingsprogramma's op ICT- gebied in gemeenten vragen ook om nieuwe competenties en functies in de organisatie. Denk aan bijvoorbeeld de security officer, functioneel beheerder, informatie manager en informatie architect. De beleidsmedewerkers en systeembeheerders hebben vandaag de dag veel verschillende petten op.

Lokale problemen oplossen

Omdat het onder architectuur bouwen aan een eGemeente specialistisch werk is maken gemeenten dankbaar gebruik van de kennis en de inzichten die worden gebracht door NORA en GEMMA. Het nadeel is echter wel dat in deze referentie architecturen weinig aandacht is voor de lokale problemen van gemeenten en juist veel aandacht voor integratieproblemen over de gemeenten heen in dienstverleningsketens met provincies en de rijksoverheid. Dit maakt dat NORA en GEMMA lang niet overal even graag en goed wordt gehanteerd. Dit probleem is bij veel organisaties onderkend. NORA en GEMMA worden gebruikt als leidraad, maar daar waar het lokaal geen antwoord geeft, wordt het maatwerk aangevuld.

Is dit nu echt de bedoeling van een referentie architectuur of moeten er gewoonweg nog goede referentie architecturen (blauwdrukken) komen voor bepaalde groottes van gemeenten?

Categorie:   
Auteur(s)
afbeelding van markpaauwe
Mark Paauwe
Dragon1 Inc. - CTO

Mark is zeer actief in het enterprise architectuur vakgebied. De kans is groot dat je hem op een evenement tegenkomt en dat het gesprek al gauw over architectuurvisualisaties en architectuurprincipes gaat.

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
Indien het niet lukt om een reactie te plaatsen, stuur dan uw reactie naar redactie@xr-magazine.nl.
Alle inzendingen dienen correct, professioneel en beschaafd te zijn. IP-adressen worden gelogd, maar niet gepubliceerd. De redactie van XR Magazine behoudt zich het recht voor om anonieme reacties (niet op naam) of zonder geldig e-mailadres, te verwijderen zonder kennisgeving. Ook reacties waarin commerciële uitingen worden gedaan en/of commerciële producten en diensten worden aangeboden worden door de redactie verwijderd of ontdaan van commerciële uitingen zonder kennisgeving.