Artikel

Agile innovatie met Dragon1 architectuurvisualisaties

Dit artikel gaat in op een uniek aspect in de Dragon1 methode. Namelijk het maken van schetsen en tekeningen van concepten en principes uit de architectuur voor Agile projecten. Dit maakt het mogelijk om concepten en principes effectiever te communiceren, draagvlak te creëren en het integraal doorvoeren van innovatieve concepten en principes in de organisatie te vergemakkelijken.

Agile en architectuur

Een ‘total grand & detailled design’ van een omvangrijk en complex innovatietraject is tegenwoordig vaak niet meer te doen volgens vele managers en architecten. De tijd, behoefte, wensen en eisen van klanten en medewerkers veranderen zo snel dat indien er eerst een groot ontwerp van de complete verbouwing gemaakt wordt, de wereld al zo is veranderd dat het ontwerp niet meer aan de behoefte, wensen en eisen voldoet. Aan het einde van projecten zijn soms technologieën beschikbaar die een bepaalde constructiewijze in de oplossing al compleet hebben achterhaald.

Deze dynamisch en sterk veranderende wereld waarin we leven, vraagt dus om een radicale andere aanpak van het realiseren van bedrijfstransformaties en ICT-innovaties. Nu gooien we programma’s van eisen, architectuur en ontwerpen niet het raam uit, maar wat wel een richting is om te verkennen is Agile: een iteratieve wijze van ontwikkelen van systemen, waarbij met behulp van technieken zoals ‘time boxing’ en ‘rapid prototyping’ steeds afgeronde bruikbare onderdelen worden opgeleverd. 

Architectuur blijft van nut om integrale standaarden, normen, regels en richtlijnen voor te schrijven. Ontwerpen blijft van belang om voor dat je gaat realiseren, een gestructureerd plan te hebben hoe je iets gaat realiseren. Programma’s van eisen blijven van belang, omdat voor dat je een ontwerp of architectuur gaat maken, je eerst moet weten welke belanghebbende voor de ander gaat met betrekking tot het stellen van eisen. En ook dat je weet welke capaciteiten, prestaties en kwaliteiten de functies van een systeem dienen te leveren.

Wat gaat dan nu anders met Agile? Een breuk met het verleden is de iteratieve en incrementele (dus agile) wijze waarop onderdelen worden ontworpen en gerealiseerd. Dit onder het credo ‘minder is beter’. Wat is het minimale programma van eisen, ontwerp en architectuur dat we nodig hebben om een onderdeel van de oplossing al te kunnen gaan realiseren? Het antwoord is met behulp van visualisaties van conceptschetsen en principetekeningen.

De boodschap die ik hier geef in dit artikel is: realiseer je oplossing conceptgewijs. Maak en detailleer architectuur, ontwerp en programma van eisen conceptgewijs. Zet eerst globaal een totaalconceptmodel neer en ga dan pas de diepte in met iteraties om concepten en principes te verfijnen en in projecten te realiseren. Je zult zien dat je ook op een Agile wijze een toekomstvaste en innovatieve architectuur kunt ontwikkelen.

Innovatie gaat niet zonder risico’s

Vele bedrijfs- en ICT-projecten zijn momenteel onvoldoende in staat innovatieve concepten en principes succesvol door te voeren. Denk maar aan e-dienstverlening bij gemeenten, selfservice bij banken, integraal klantbeeld bij verzekeraars, digitale leeromgeving in het onderwijs of patiëntdossiergerichte zorg in het ziekenhuis.

Uit mijn promotieonderzoek blijkt dat ‘architectuurprincipes’ in organisaties vaak als richtinggevende uitspraken worden geponeerd (wensen en eisen). Ook worden concepten en principes nauwelijks op begrijpelijke wijze gevisualiseerd voor bestuur en directie of gerelateerd aan bedrijfsdoelstellingen en strategie. Menig manager weet niet wat de tien belangrijkste bedrijfs- en ICT-concepten zijn waar zijn onderneming qua succes op leunt en hoe de principes (de werking) van die concepten zijn ingebed in de organisatie. Dus met andere woorden: de manager weet niet hoe hij de voordelen van zijn concepten beter kan realiseren en kan benutten!

Een alternatieve wijze van formuleren en visualiseren van concepten en principes blijkt innovatieprojecten in de praktijk vaak succesvoller te maken. Met de focus op een concept of principe, kan in het project eerst dat stuk worden afgerond, gerealiseerd en opgeleverd waar het concept of principe betrekking op heeft.

Een voorbeeld concept en principe van klantgerichte dienstverlening

Als een manager het concept van klantgerichte dienstverlening succesvol wil inzetten in een organisatie, dan kan hij het principe (de gehandhaafde werking) van dit concept beschrijven en verkennen. Een manager wil namelijk weten wat hij voor elkaar moet krijgen om ervoor te zorgen dat de organisatie ook daadwerkelijk de voordelen gaat genieten van het concept klantgerichte dienstverlening. Het principe van klantgerichte dienstverlening, geformuleerd conform Dragon1, legt uit hoe het concept werkt, hoe dat gehandhaafd wordt en wat de voordelen ervan zijn. Voorbeeld van het shortstatement van het principe van klantgerichte dienstverlening is:

Door klanten diensten aan te bieden die zijn afgestemd op de behoefte van de klant, vanuit een continu klantvraag-dienstenaanbod afstemmingsproces, zorgt de organisatie ervoor dat klanten de dienstverlening krijgen waar ze behoefte aan hebben en die goed past op de klantvraag zodat klanten meer en beter gebruik maken van de dienstverlening wat weer uiteindelijk leidt tot een hogere klantentevredenheid.’

Wanneer een principe van een concept op deze wijze wordt geformuleerd wordt het eenvoudiger om het principe (de werking van het concept) te visualiseren, te communiceren, draagvlak te creëren en te realiseren in de organisatie. Hiervoor geeft Dragon1 een recept voor het maken van onder andere conceptschetsen en principetekeningen. Hiermee kan aan bestuur, directie, management en (project)medewerkers de innovatie, met de achterliggende werking van het principe, begrijpelijk worden gecommuniceerd.

Conceptschetsen kunnen soms in enkele minuten of uren tijd al worden gemaakt en hebben als belangrijke toegevoegde waarde dat de belangrijkste elementen die een rol spelen bij het succes van het concept inzichtelijk worden gemaakt (als een blauwdruk voor goed resultaat). Het maken van een conceptschets is in feite een eerste iteratieslag. En als de schets of het concept niet deugt, dan maak je in een paar uur een alternatief. Het is immers Agile.

Een conceptschets

Om het idee achter het concept van klantgerichte dienstverlening duidelijk te maken en te concretiseren, is het beeldend en sprekend voor bijvoorbeeld een directie om er een schets van te maken. Bij deze schets hoort dan het gesproken verhaal die de schets toelicht. Een voorbeeld van een conceptschets van klantgerichte dienstverlening die de definitie van het concept benadrukt staat afgebeeld in figuur 1.

Voor de schets hanteren we als ‘definitie’: Het op de specifieke klantbehoeften afgestemd aanbieden van producten en diensten door onder andere maximaal gebruik te maken van informatie en kennis die over de klant beschikbaar is.

Figuur 1: Conceptschets klantgerichte dienstverlening

De conceptschets zelf is een managementaanzicht (management view) van een wenselijke klantgerichte dienstverlening situatie.

Deze conceptschets is nu in projecten te gebruiken als focus voor het realiseren van dit concept. De belangrijkste elementen staan onderkend en benoemd en kunnen nu in de eerste versie worden gerealiseerd.

Een principetekening

Om de gehandhaafde werking van het concept met het achterliggende principe aannemelijk en begrijpelijk aan een brede groep personen te communiceren, is het verstandig om er een principetekening van te maken. Met een principetekening, een informeel diagram, wordt een stuk tekst toegelicht, zodat een groep personen zich een gemeenschappelijk beeld kunnen vormen over de werking van het concept. In een principetekening staan soms verschillende abstractieniveaus door elkaar (logisch en fysiek).

Het maken van een principetekening kost meer tijd dan het maken van een conceptschets. Maar ook in Agile projecten is daar toch vaak tijd voor. Je zou het kunnen zien als een tweede iteratieslag. Een voorbeeld van een principetekening voor het principe van klantgerichte dienstverlening is afgebeeld in figuur 2.

Figuur 2: Principetekening van klantgerichte dienstverlening

Deze principetekening zelf is een ontwikkelaaraanzicht (developmentview) van een werksituatie aangaande het klantvraag-dienstenaanbod afstemmingsproces.

Wat nu voor iedereen wel duidelijk wordt is dat met conceptschetsen en principetekeningen innovatieve oplossingen aanschouwelijker en begrijpelijker zijn te maken, maar ook beter realiseerbaar.

Ten slotte

We hebben in dit artikel behandeld dat organisaties innoveren en dat steeds vaker groots en complex is. De huidige aanpak van eisen-1-ontwerp-en-alles-tegelijk-realiseren is dan lang niet altijd haalbaar en realistisch. Meer succes lijkt te zitten in een project of programma op te delen in kleine te realiseren afgeronde gehelen, die ook nog eens iteratief tot stand komen. Een aanvliegroute om het project of programma of de te realiseren oplossing slim op te delen zit hem in conceptgewijs naar het project of programma te kijken: uit welke concepten en principes bestaat de te realiseren oplossing.

Vervolgens wordt een puzzelstukje uit de architectuur van de oplossing (een concept of principe) bij de hand genomen en gevisualiseerd en vervolgens gecommuniceerd aan de stuurgroep en projectgroep. De projectgroep heeft dan een gemeenschappelijk beeld en begrip en een kader voor het zelf bedenken, ontwerpen en realiseren van een deeloplossing die (bijna per definitie) past bij de rest. Een voordeel van het visualiseren van concepten en principes is dat andere projecten hetzelfde beeld en begrip hebben over wat er in alle projecten wordt gemaakt. Architectuur is een randvoorwaarde om op een Agile wijze toekomstvaste en duurzame oplossingen te kunnen ontwikkelen.

Categorie:   
Auteur(s)
afbeelding van markpaauwe
Mark Paauwe
Dragon1 Inc. - CTO

Mark is zeer actief in het enterprise architectuur vakgebied. De kans is groot dat je hem op een evenement tegenkomt en dat het gesprek al gauw over architectuurvisualisaties en architectuurprincipes gaat.

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
Indien het niet lukt om een reactie te plaatsen, stuur dan uw reactie naar redactie@xr-magazine.nl.
Alle inzendingen dienen correct, professioneel en beschaafd te zijn. IP-adressen worden gelogd, maar niet gepubliceerd. De redactie van XR Magazine behoudt zich het recht voor om anonieme reacties (niet op naam) of zonder geldig e-mailadres, te verwijderen zonder kennisgeving. Ook reacties waarin commerciële uitingen worden gedaan en/of commerciële producten en diensten worden aangeboden worden door de redactie verwijderd of ontdaan van commerciële uitingen zonder kennisgeving.