Artikel

Bouwen aan een eigen begrippenkader - Open Source

Open Source. Iedereen spreekt er over. Er worden veel voordelen aan toegekend. Maar wat is het concept van Open Source nu precies? En hoe ziet het principe van Open Source eruit zodat het ook de voordelen geeft die het te bieden heeft? Dat heeft lang niet iedereen paraat. Soms wordt iets als Open Source verkocht, maar is het uiteindelijk niet.

Definitie of functie?

Open Source heeft vele definities, waarbij de mening of voorkeur van de degene die de definitie opstelt, er vaak in terugkomt. Dit geldt ook voor de definities die we in dit artikel gebruiken. Maar welke definitie je ook gebruikt, het is waarschijnlijk belangrijker om als architect zelf vast te stellen wat de functie van Open Source zou moeten zijn voor de organisatie die het als beleid of als standaard hanteert.

Voorbeelden van functies zijn dan: Moet Open Source leiden tot lagere ICT-kosten? Moet Open Source leiden tot meer vrijheidsgraden en betere integratie? Moet Open Source leiden tot meer klanten of anders worden gezien in de markt?

Ja, het is van belang een definitie voor Open Source te hanteren in een groep om miscommunicatie en tijdsverlies te voorkomen. Nee, het is niet van belang dat je het eens hoeft te zijn met de gemeenschappelijke definitie, want de functie van Open Source is vooralsnog van groter belang. Dit is althans de mening van de auteur.

Bloemlezing van Open Source definities

Kijken we op internet dan zien we dat Open Source wordt gedefinieerd of omschreven als:

  • Software waarvan programmatuur wijzigbaar is
  • Open Source betekent dat inrichtingsmodellen vrij uitwisselbaar zijn
  • Applicaties waarmee je niet vastzit aan een leverancier
  • Speel-software voor ontwikkelaars en nerds, niet voor serieuze toepassingen
  • Het uitgestelde onderhouds- en beheerkostenmodel voor software

Open Source software onderscheidt zich van "niet Open Source software" (verder gesloten software te noemen) op slechts één juridisch aspect: de broncode is open en beschikbaar. De broncode is de tekst waarin de software origineel is geschreven. Software wordt als 'open' beschouwd als de broncode gelezen, aangepast en verspreid mag worden. Beschikbaarheid betekent dat iedereen de code gratis of tegen een nominaal bedrag kan verkrijgen.

Deze definities en omschrijvingen laten je als snel de heersende gedachten zien van Open Source. De één vindt het een serieuze aangelegenheid en denkt dat een hele organisatie erop kan overstappen, de ander vindt het meer een utopische gedachte die nog lang niet volwassen is of voldoende uitgekristalliseerd.

Wikipedia omschrijft Open Source als volgt:

“Open Source beschrijft de praktijk die in productie en ontwikkeling vrije toegang geeft tot de bronmaterialen (de source) van het eindproduct. Sommige mensen zien het als een filosofie, anderen beschouwen het als een pragmatische methodologie.

Voordat de term Open Source algemeen in gebruik werd genomen, was er een breed scala aan uitdrukkingen om het concept te beschrijven. Het dankt zijn huidige populariteit mede aan het toenemende gebruik van internet, het mogelijk maken van diverse productiemodellen, manieren om communicatie te bedrijven en interactieve gemeenschappen. De meest bekende vorm is opensourcesoftware.

Het openbronmodel staat het gelijktijdig gebruik van verschillende agenda's en productiebenaderingen toe, in tegenstelling tot meer gecentraliseerde modellen van ontwikkeling zoals die meestal gebruikt worden door commerciële softwareontwikkelaars. Samenwerken volgt vaak principes zoals: 'Peer-to-peer'. Er is een streven naar grote mate van onafhankelijkheid tussen de leden die samenwerken. En weinig centrale sturing. Hierbij komen eindproducten en de daar aan ten grondslag liggende basismaterialen (bijvoorbeeld ontwerpen, beschrijvende documentatie en dergelijke), vrij ter beschikking voor het publieke domein.”

Een andere mooie bron voor Open Source is www.opensource.nl. Daarop staat Open Source gedefinieerd als: "Open Source betekent niet alleen toegang tot de broncode. De voorwaarden voor verspreiding van een Open Source-programma moeten in overeenstemming met de volgende criteria zijn: Vrije verspreiding."

Open Source is Inbraakgevoelig

Het openbronmodel, zoals Wikipedia het noemt, heeft zo zijn voordelen, maar ook zo zijn nadelen. Zo zijn er organisaties die bepaalde Open Source software niet kiezen omdat de beveiligingaanpak ervan bekend is en dat een niet toelaatbaar hoog risico met zich meebrengt voor inbraak. Het openbronmodel heeft dit bij Joomla (een Open Source content management systeem) laten zien. Op enig moment was er jaren geleden een versie van Joomla, waarbij het versienummer via internet (in Google) opvraagbaar was, waarbij voor die versie een grote security-leak bekend was. Iedereen die nog niet de patch had geïnstalleerd kon in feite wachten op een inbraak.

De Open Community steekt veel moeite in het reguleren en objectiveren van wat Open Source is. De Open Source Definition (OSD), openbron-definitie, wordt gebruikt door het Open Source Initiative om te bepalen of een softwarelicentie al dan niet beschouwd kan worden als Open Source. De definitie is gebaseerd op de Debian Free Software Guidelines en werd voornamelijk door Bruce Perens geschreven. Voor leveranciers en afnemers is deze lijst met criteria handig en eenvoudig om vast te stellen of iets echt open is.

Doel of middel?

Heel interessant om te lezen is de KINGGEMEENTEN visie Open Source:

"Open Source Software is soms een goed zakelijk initiatief voor leveranciersgebonden software en kan ook andere voordelen voor overheidsorganisaties hebben, maar is niet randvoorwaardelijk."

Alle initiatieven in de overheid en van enkele overheidsorganisaties ten spijt om zoveel mogelijk Open Source te gebruiken, haalt de organisatie KINGGEMEENTEN enigszins de druk van de ketel. Wellicht is dat een gezonde gedachte, immers Open Source moet een middel zijn en geen doel.

Open Standaarden

In relatie tot Open Source is men bij NORA, VNG en het College en Forum Standaardisatie bezig met absolute standaarden te benoemen waarmee Open Source-oplossingen zich kunnen kwalificeren, dit zijn de zogeheten Open Standaarden. Dat zorgt voor een compleet nieuw begrip met een groep adders onder het gras, want wanneer is iets een standaard, een open standaard, en wanneer doet een leveranciersproduct zich voor als open standaard, waarbij je onherroepelijk toch weer een customer-lockin hebt? Zeker als er een tiental commerciële partijen indirect via stichtingen en verenigingen mede het beheer van een open standaard voor hun rekening nemen.

Een bruikbaar geachte omschrijving voor open standaarden door het College en Forum Standaardisatie is: “Kenmerkend voor open standaarden is dat er geen barrières zijn aan het gebruik van de standaarden door ICT-gebruikers en ICT-aanbieders. Open standaarden staan tegenover gesloten standaarden die wel (potentiële) barrières kennen.” Deze definitie, die omkleed van toevoegingen op hun website kan worden teruggevonden, maakt duidelijk wat in hun ogen een functie van een open standaard: onafhankelijkheid!

StUF

Een belangrijke Open standaard die Open Source bevorderend dient te werken is StUF, gedragen door het NOiV. Het programmabureau Nederland Open in Verbinding (NOiV) heeft als doelstelling om de toepassing van open standaarden en Open Source software binnen de Nederlandse overheid te bevorderen. Kennis is essentieel bij het realiseren van deze doelstelling. StUF is de ketenstandaard voor het elektronisch uitwisselen van gegevens (XML gerelateerd) binnen gemeenten én in de ketens waarin gemeenten participeren. De regiegroep StUF heeft unaniem de nieuwe en sterk verbeterde release van deze voorgeschreven standaard onlangs vastgesteld. In dit standaardisatieorgaan nemen onder andere vertegenwoordigers van gemeenten, ICT-leveranciers, adviseurs en ketenpartners deel zoals ICTU, KING-adviseurs, het Kadaster, het Ministerie van VROM (Basisregistraties adressen en gebouwen, Omgevingsloket online) en de Waarderingskamer (Basisregistratie WOZ). Je ziet het: Nederland maakt serieus werk van ‘Open Source’.

De mythe: Open Source is gratis!

Er zijn vele aanhangers van de Open Source gedachte die denken dat Open Source per definitie gratis danwel goedkoper is dan niet-Open Source. Echter, als je bijvoorbeeld een Open Source software systeem gaat installeren en configureren, en er komt een nieuwe versie waar je naartoe wilt migreren, dan zal iemand met veel kennis van de applicatie die dienen uit te voeren zodat er geen gegevens verloren gaan en het nieuwe systeem weer goed is ingericht. Hoe dan ook, dit kost geld. Of je het nu zelf doet of laat doen. Ook als er security patches, bug fixes of maatwerk komt op de Open Source software. Dit moet allemaal door specialisten worden gedaan, om zoveel mogelijk garantie te hebben dat het systeem in productie kan blijven en maar korte tijd uit de lucht is.

Er is meer in de wereld dan Open Source

100% Open Source is volgens velen nog een utopie en een excuus om proprietary source applicaties aan te schaffen. Echter zijn er verhalende voorbeelden zoals gemeenten in Duitsland die volledig op Open Source draaien, hoewel hier nog weinig literatuur over is geschreven.

Parallel aan Open Source loopt ook de transitie van enterprise applications naar webapplications en van on site computing naar cloud computing. Tegen legitieme kosten softwarefunctionaliteit beschikbaar hebben zonder afhankelijk te worden van een leverancier, zodat je zelf je strategie bepaalt, gaat verder dan alleen Open Source.

Wat zijn uw ervaringen met Open Source? Waar werkt het succesvol? En welke omschrijving zou het volgens u moeten hebben? Gebruiken NORA, GEMMA, MARIJ en PETRA wel dezelfde definities voor Open Source?

Categorie:   
Auteur(s)
afbeelding van markpaauwe
Mark Paauwe
Dragon1 Inc. - CTO

Mark is zeer actief in het enterprise architectuur vakgebied. De kans is groot dat je hem op een evenement tegenkomt en dat het gesprek al gauw over architectuurvisualisaties en architectuurprincipes gaat.

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
Indien het niet lukt om een reactie te plaatsen, stuur dan uw reactie naar redactie@xr-magazine.nl.
Alle inzendingen dienen correct, professioneel en beschaafd te zijn. IP-adressen worden gelogd, maar niet gepubliceerd. De redactie van XR Magazine behoudt zich het recht voor om anonieme reacties (niet op naam) of zonder geldig e-mailadres, te verwijderen zonder kennisgeving. Ook reacties waarin commerciële uitingen worden gedaan en/of commerciële producten en diensten worden aangeboden worden door de redactie verwijderd of ontdaan van commerciële uitingen zonder kennisgeving.