Artikel

Architecten in soorten en maten

Vragen naar de rol van de architect en architectuur leiden altijd tot een verzameling van verschillende meningen. Waar iedereen het over eens is, is dat architectuur en dus ook architecten moeten bijdragen aan de onderneming. Hoe dat dan zou kunnen, en hoe je dat kan inrichten en organiseren is minder eenduidig.

Meningen over architectuur

Tijdens het 10-jarig jubileum van het Landelijk Architectuur Congres (2008) werd door Daan Rijsenbrij, één van de wegbereiders van IT-architectuur in Nederland, een heldere visie neergezet van wat een architect is en doet. Rijsenbrij maakt een principieel onderscheid tussen de architect die zich bezighoudt met tekenen, en de engineer die zich bezighoudt met rekenen. De architect is er dus voor de visie, gebaseerd op requirements en tot uitdrukking gebracht in mooie architectuurplaten. Achter de architect staat de engineer, die gaat bekijken op welke wijze zoiets gerealiseerd kan worden. Als rekenaar staan hierbij de kosten centraal. Welke bouwmaterialen komen in aanmerking en misschien dat er zelfs wel een kamer sneuvelt. Niet iedereen is het met dit onderscheid tussen architect en engineer eens. Dat er getekend en gerekend moet worden - ja. Maar moeten ze ook zo stringent gescheiden worden?

Optimaliseren van de organisatie

Onlangs was ik op de Enterprise Architecture Conferentie van IRM UK in London, waar onder andere John Zachman (van het gelijknamige framework) een van de sprekers was. Zachman hamert erop dat enterprise architectuur niet gaat over het bouwen van informatiesystemen. Het gaat om het helpen verbeteren (optimaliseren) van de organisatie. Het is daarmee ook een management issue, en zeker geen IT issue. Deze mening kwam in verschillende andere presentaties ook naar voren, zoals in die van Michael Rosen van Cutter Consortium en van Adrian Apthorp, Head of Architecture bij DHL Express. Belangrijk hierbij is het onderscheid dat werd gemaakt tussen enterprise architectuur (vergeleken met ‘city planning’), solution architectuur (definiëren van een huis) en design (inrichten van een huis). Het onderscheid is relevant omdat het duidelijk maakt dat de enterprise architect niet bezig is met het bouwen van informatiesystemen, terwijl dat de solution architect en de designer daarbij wel betrokken zijn.

Soorten architecten

Als we de vraag willen beantwoorden wat een architect is en waaruit zijn activiteiten zouden moeten bestaan, is het handig om eerst te bepalen of we het wellicht hebben over verschillende soorten architecten. Ik zou er zelf voor zijn om het onderscheid tussen de enterprise architect, solution architect en designer aan te houden. Tekenen en rekenen (à la Daan Rijsenbrij) zijn activiteiten die dan al of niet van toepassing zijn op deze categorieën van architecten. Waar enterprise architecten zich tot de business richten en hun voornaamste taak bestaat om verschillende belangen te verenigen, zullen solution architecten en designers zich voornamelijk met IT bezighouden. Michael Rosen gaf dan ook aan dat een van de taken die enterprise architecten meer moeten uitwerken is om beschikbare technologieën te vertalen tot mogelijkheden voor de business. Dit is aanvullend aan de taak die ze nu al invullen: zorgen dat business requirements met IT worden ingevuld. Een solution architect en een designer houden zich niet met deze vraagstukken bezig. Zij kijken hoe binnen de neergezette kaders het informatiesysteem kan worden vormgegeven. De specifieke productkennis zit dan met name ook aan deze kant.

Conclusie

In de IT-praktijk is de architectuurtitel niet beschermd en kan iedereen zich dus architect noemen - met elk willekeurig voorvoegsel ervoor. Vanwege de duidelijkheid in taken en verantwoordelijkheden, en daarmee ook geschapen verwachtingen, zou het toe te juichen zijn als we tot enige overeenstemming zouden kunnen komen. Een onderverdeling in enterprise architect, solution architect en designer zou dan al een goede stap voorwaarts zijn.

Toegevoegde waarde van de architect

De architect is van toegevoegde waarde voor de onderneming indien hij de verschillende belangen die er bij een project komen kijken (gebruikers, ontwikkelaars, beheer, opdrachtgevers etc.) zodanig met elkaar weet te verbinden dat er een definitie uitrolt waarin iedereen zich kan vinden. Een goede architect is dan ook eerder een communicator, die gevoel heeft bij wat haalbaar is en wat de organisatie aankan (volwassenheid). Hierbij zal hij ook oog moeten hebben voor de lange termijn. Balans houden en een focus op het optimale (in tegenstelling tot het maximale) zijn aspecten die een succesvolle architect kenmerken. Architecten die in isolatie aan de slag gaan met uitgangspunten, principes en modellen zullen daarentegen eerder als ballast dan als waardevolle medestander worden gezien. Organisaties die geen heldere kijk hebben op welke punten architectuur het ontwerp, bouw en beheer kan ondersteunen en die hebben verzuimd om architectuur op een goede manier in projecten te verankeren zullen weinig toegevoegde waarde zien van hun architecten.

Categorie:   
Auteur(s)
afbeelding van PaulvanderLinden
Paul van der Linden
IBM - Senior Managing Consultant, Smarter Planet Ambassador

Paul van der Linden is senior managing consultant data warehousing en Business Intelligence voor IBM Global Business Services (GBS)en Smarter Planet Ambassador. De afgelopen vijf jaar heeft hij leiding gegeven aan de ontwikkeling van een methode om data warehouse en BI-omgevingen te optimaliseren. Paul is al meer dan 15 jaar betrokken bij talloze data warehousing en BI-projecten in binnen- en buitenland o.a bij KLM, Philips, GlaxoSmithKline en Delta Lloyd. Daarnaast schrijft hij ruim 10 jaar regelmatig over de BI-markt, produkten en -leveranciers in diverse bladen en geeft lezingen over deze onderwerpen. Hij is de initiator en onderzoeksleider van het Nationaal Data Warehouse Onderzoek 2005 en van de BI-Matrix.

 
Reacties
Sjaak Laan op donderdag 8 juli 2010 10:41

Beste Paul,

Ik ben het 100% eens met jouw architectenindeling. Ik ben van mening dat deze indeling (die we binnen onze eigen organisatie ook gebruiken) het meest practisch bruikbaar is.

Sjaak Laan.

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
Indien het niet lukt om een reactie te plaatsen, stuur dan uw reactie naar redactie@xr-magazine.nl.
Alle inzendingen dienen correct, professioneel en beschaafd te zijn. IP-adressen worden gelogd, maar niet gepubliceerd. De redactie van XR Magazine behoudt zich het recht voor om anonieme reacties (niet op naam) of zonder geldig e-mailadres, te verwijderen zonder kennisgeving. Ook reacties waarin commerciële uitingen worden gedaan en/of commerciële producten en diensten worden aangeboden worden door de redactie verwijderd of ontdaan van commerciële uitingen zonder kennisgeving.