Artikel

De onbegrepen functie van Enterprise Architect

Uit onderzoek is gebleken dat een grote onbekendheid met de werkelijke functie en rollen van een Enterprise Architect de werving en juiste positionering van de Enterprise Architect bemoeilijkt.

De functie Enterprise Architect is een vaak niet goed begrepen functie. Dit blijkt uit de vacatures in diverse media. Ik heb een kleinschalig kwalitatief onderzoek uitgevoerd op vacaturebeschrijvingen voor de functie van Enterprise Architect. Onder deze benaming komen zelfs veel meer functies voor die weinig met Enterprise Architectuur te maken hebben, dan functies die er wél mee te maken hebben. Gevolg is inefficiëntie en irritatie in het zoekproces aan de kant van de kandidaat en inefficiëntie in het wervingsproces en risico op onjuiste functiepositionering voor de organisatie. Dit laatste is ernstiger, want door een onjuiste positionering van de Enterprise Architect, komt het werken onder architectuur niet goed van de grond.

Laat ik voorop stellen dat het in de huidige arbeidsmarkt niet eenvoudig is om een uniform beeld van een functie overeen te komen. In de HRM-wereld zijn in het verleden allerlei keurige functiebeschrijvingen en – waarderingen van allerlei functies gemaakt. Het lijkt er echter op dat we hiermee niet vooruit, maar juist achteruit gaan. In plaats van verdere standaardisatie, wordt de standaardisatie steeds verder losgelaten en acht iedere organisatie en recruiter zich vrij een eigen functieprofiel bij een bepaalde functie op te stellen.

Nu wil ik niet pleiten voor volledige standaardisatie, want dit kan leiden tot een verstarring die we economisch gezien niet willen, maar tot op zekere hoogte dient er een gemeenschappelijk ‘functiehuis’ te zijn, waarbij de hoofdlijnen gestandaardiseerd zijn en de details voor het individuele geval nader ingevuld kunnen worden.

Achtergrond van het onderzoek
In mijn zoektocht naar functiebeschrijvingen van Enterprise Architecten kwam ik in de vele vacatures die ik tegen het lijf liep steeds weer rollen en vereisten tegen die in mijn ogen geheel niet passen binnen het profiel van de Enterprise Architect. In de meeste gevallen ging het om vereiste technische expertise, terwijl technische expertise geheel niet relevant is voor deze functie. De functie van Enterprise Architect is een bedrijfskundige functie met daarnaast een informatiekundige component, maar geen informatietechnologische component. Hiermee wil ik niet stellen dat een Enterprise Architect geen kennis van ICT-technologie hoeft te hebben. Hij moet immers weldegelijk weten welke technologieën er zijn, welke relevant zijn, wat de voor- en nadelen van deze technologieën zijn. Kortom: WAT kun je ermee, WAT levert het op, WAT moet je ervoor doen en WAT kost het. Maar niet HOE je het ontwerpt, HOE je het bouwt en HOE je het technisch implementeert. Dat is aan ICT’ers en ICT-leveranciers.

Kennisdomein van de Enterprise Architect:
 BEDRIJFSKUNDE
 INFORMATIEKUNDE
 INFORMATIETECHNOLOGIE (het WAT; niet het HOE)

Bevindingen
In deze paragraaf zal ik de kwalitatieve bevindingen puntsgewijs weergeven. Het beeld van de ‘foute Enterprise Architect vacatures’ is het volgende. Er wordt onder de functienaam Enterprise Architect vaak in de vacaturetekst in werkelijkheid gevraagd om:

  • Informatie-/ICT-architecten. Men beschrijft de functie van informatie- of ICT-architect.
  • Technische (infrastructuur) architecten. Men vraagt technische kennis en kunde van ontwerp en ontwikkeling van ICT-technologieën en –infrastructuren.
  • Systeemontwerpers. Men zoekt een detail-ontwerper (bijv. database design)
  • (pre sales) Solution Architecten. Men zoekt een ontwerper van ICT-oplossingen uit ICT- componenten.

Geen van deze vereisten behoort mijns inziens bij de functie van Enterprise Architect. Zeker softwareleveranciers kúnnen niet om een Enterprise Architect vragen, omdat dit geen functie is binnen hun organisatie. Zij kunnen mogelijk behoefte hebben aan een (pre sales) Solution Architect, maar daar blijft het dan bij. Een Enterprise Architect is duidelijk een functie aan de kant van hun klantorganisatie.

Wat houdt de functie Enterprise Architect dan wel in?
Een Enterprise Architect is een staffunctionaris met een overkoepelende brugfunctie tussen business en ICT. Hij is verantwoordelijk voor zowel de bedrijfsarchitectuur (Business Architecture), als de Informatiearchitectuur (Information Architecture die ook wel wordt aangeduid als ICT-Architecture.

Wetgever, coördinator én adviseur
De Enterprise Architect is de hoogst verantwoordelijke beleidsfunctionaris voor de totstandkoming en het beheer van de organisatiebrede referentiearchitectuur (de doelarchitectuur die nagestreefd wordt). Hij is de degene die ervoor moet zorgen dat niet alleen de referentiearchitectuur tot stand komt en beheerd wordt, maar ook degene die als coördinator (geen verantwoordelijke(1)) optreedt om het ‘werken onder architectuur’ van de grond te krijgen. Hij maakt enerzijds beleid (organisatorische wetgeving), anderzijds coördineert hij het ‘werken onder architectuur’ (architectuurproces) en last but not least geeft hij advies en ondersteuning bij de ontwikkeling en het gebruik van de referentiearchitectuur (in projecten) en het ‘werken onder architectuur’.

De functie van de Enterprise Architect is drieledig:
1. BELEID formuleren in samenspraak met business én ICT en handhaven van het beleid
2. COӦRDINATIE van het proces van ‘werken onder architectuur’
3. ADVIES en ondersteuning geven van onderaf

Als één van deze rollen onvoldoende wordt ingevuld, kan de Enterprise Architect niet succesvol zijn. Als hij zich te weinig focust op beleid, zal de referentiearchitectuur niet tot ontwikkeling komen en blijft men als het ware doelloos rondvaren. Als hij zich te weinig op coördinatie richt, zal ondanks een fraaie referentie-architectuur, het ‘werken onder architectuur’ niet goed van de grond komen en als hij zich te weinig op advisering en ondersteuning richt, zal hij mogelijk als autoritaire ivoren-toren functionaris worden gezien, waar men meer hinder dan baat van heeft. Hierdoor zal er te weinig draagvlak voor hem en zijn functie zijn.

Organisatorische positionering van de Enterprise Architect
De Enterprise Architect is een corporate staffunctionaris en behoort idealiter te ressorteren onder het hoofd bedrijfsvoering (Chief Operations Officer – COO), alhoewel hij initieel bij een laag Architecture Maturity Level vaak onder de ICT-afdeling wordt geplaatst. Risico van deze ICT-positionering is dat de Enterprise Architect door de businesszijde als representant en dus als belangenbehartiger van de ICT-afdeling wordt gezien, terwijl nu juist zijn onafhankelijke, integrale en overkoepelende positie zo fundamenteel zijn voor het van de grond krijgen van het ‘werken onder architectuur’.

Architectuurscope van de functie van Enterprise Architect
Onder de verantwoordelijkheid van de Enterprise Architect vallen de volgende onderdelen of architectuurlagen:

1. Bedrijfsarchitectuur
a. Productarchitectuur (incl. architectuur distributiekanalen)
b. Procesarchitectuur
c. Organisatiearchitectuur

2. Informatiearchitectuur
a. Functionele architectuur (incl. applicatiearchitectuur)
b. Gegevensarchitectuur
c. Technische Architectuur

In onderstaande figuur wordt deze scope van de functie van Enterprise Architect grafisch weergeven.

Figuur: Scope van de functie Enterprise Architect

Voor deze onderdelen (architectuurlagen) kunnen mogelijk één of meerdere specifieke architecten worden aangesteld die functioneel onder de Enterprise Architect vallen, maar in een minder grote organisatie kan het ook zijn dat de Enterprise Architect zelf al deze deelarchitecturen ontwikkelt en beheert.

Uiteraard kan het in zeer grote organisaties zo zijn dat er aparte business- en informatiearchitecten zijn of dat er zelfs op een niveau daaronder nog aparte architectenfuncties zijn, zoals aparte gegevensarchitecten. In zo’n geval is er mogelijk een overkoepelende Lead Enterprise Architect en is de Enterprise Architectenfunctie dus voornamelijk een leidinggevende functie. Dit doet echter niets af aan het altijd geldende feit dat de Enterprise Architectenfunctie overkoepelend is voor BUSINESS én ICT!

Enterprise Architecture = Business Architecture + ICT Architecture

Verantwoordelijkheid voor de architectuurprocessen
Daarnaast is de Enterprise Architect verantwoordelijk voor de bedrijfsfunctie Architectuur of met andere woorden is hij verantwoordelijk voor alle architectuurprocessen. Deze architectuurprocessen zijn weergegeven in onderstaande figuur:


Figuur: De architectuurprocessen

Vereist mandaat van de Enterprise Architect
De Enterprise Architect dient te zijn toegerust met voldoende mandaat om zijn taak naar behoren uit te kunnen voeren. Minimumvereisten hiervoor zijn:

  • Het mandaat dient te worden verstrekt door de Board (COO)
  • Het mandaat moet formeel worden uitgevaardigd (gepubliceerd/gecommuniceerd)
  • Bij ieder project moet de Enterprise Architect of een gedelegeerd Projectarchitect al bij de initiatiefase worden betrokken en hij moet goedkeuring geven aan ieder project voordat het mag starten
  • De Enterprise architect heeft het recht om BU’s, programma’s en projecten te monitoren en auditen op architectural compliance
  • Afdwingen van architectural compliance met escalatiekanaal naar COO
  • De Enterprise Architect is voorzitter of in ieder geval lid van de Architecture Board (beslissingsbevoegd orgaan in architectuurkwesties)

Conclusie
De conclusie die uit dit alles kan worden getrokken is dat er een grote onbekendheid is met de werkelijke functie en rollen van een Enterprise Architect enerzijds en in andere gevallen is men mogelijk wel bekend met de functieafbakening, maar wordt de functienaam mogelijk ‘misbruikt’, omdat deze interessanter klinkt dan ‘ICT-architect’ of ‘informatiearchitect’. In zo’n geval poogt men de functie op te poetsen om deze voor kandidaten aantrekkelijke te doen lijken. Over de onbekendheid met Enterprise Architectuur ben ik zeker; over deze laatste reden maak ik slechts een veronderstelling die nader getoetst zou moeten worden.

Oproep aan alle recruiters
In de hoop een helder beeld te hebben geschetst wat de functie van Enterprise Architect nu daadwerkelijk behelst, wil ik ten slotte alle wervers en hun opdrachtgevers oproepen om de functienaam Enterprise Architect alleen te gebruiken als het inhoudelijk gezien om de rol gaat die ik in dit artikel heb beschreven.

Bronnen
Voor mijn onderzoek heb ik een twintigtal vacatures uit de jaren 2014-2016 van diverse organisaties gebruikt. Zowel van wervings- en selectiebureaus, als van zelf wervende organisaties. Daarnaast beroep ik mij op mijn jarenlange ervaring in theorie en de praktijk van Enterprise Architecture en de vele gevallen die ik in die tijd heb gezien waarin de functie van Enterprise Architect niet goed werd ingevuld

-----
Voetnoten

(1) De Enterprise Architect kan niet verantwoordelijk worden gesteld voor het van de grond krijgen van het ‘werken onder architectuur’, aangezien hij geen leidinggevende bevoegdheid heeft over alle betrokkenen, noch aan businesszijde, noch aan de ICT-zijde.

Het Architecture Maturity Model (AMM) is een model waarmee de volwassenheid van de architctuurfunctie binnen een organisatie kan worden gemeten en weergegeven. Er zijn 5 AMM-niveau’s; van 1 - geen/zeer onvolwassen tot 5 - uiterst professioneel.

Categorie:   
Auteur(s)
afbeelding van edgarjohannsmann
Edgar Johannsmann
Organisatieadviseur

De auteur, Edgar Johannsmann, heeft 20 jaar ervaring op het gebied van Enterprise Architecture. Zowel in de rol van Organisatieadviseur, als in de rol van (interim) Informatie- en Enterprise Architect, in allerlei sectoren en branches.

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
Indien het niet lukt om een reactie te plaatsen, stuur dan uw reactie naar redactie@xr-magazine.nl.
Alle inzendingen dienen correct, professioneel en beschaafd te zijn. IP-adressen worden gelogd, maar niet gepubliceerd. De redactie van XR Magazine behoudt zich het recht voor om anonieme reacties (niet op naam) of zonder geldig e-mailadres, te verwijderen zonder kennisgeving. Ook reacties waarin commerciële uitingen worden gedaan en/of commerciële producten en diensten worden aangeboden worden door de redactie verwijderd of ontdaan van commerciële uitingen zonder kennisgeving.