Artikel

Services: hoe kom je tot een juiste indeling - deel 2

Hoe je implementatieonafhankelijk en puur functioneel een gehele onderneming in termen van services kunt beschrijven en hoe je zo een onderneming veel adaptiever kunt maken.

Soorten services

Dit artikel gaat in op wat er integraal door de hele onderneming heen aan services zouden kunnen worden onderkend. Daarbij nemen we een generieke indeling van services als voorbeeld en het terrein van de gemeente als praktijksituatie.

In de wereld van service oriëntatie worden er vaak vier soorten services onderkend. Dit zijn de business services, information services, application services en technical services. Deze begrippen kunnen we vertalen in bedrijfsdiensten, informatiediensten, applicatiediensten en technische diensten.

In de onderneming zijn er over het algemeen vier generieke domeinen te onderkennen, te weten bedrijfsvoering, informatievoorziening, applicatielandschap en ICT-infrastructuur. De vier soorten services kunnen hier 1-op-1 aan worden gekoppeld. Ook security en governance zijn steeds vaker domeinen waar services voor worden onderkend, maar laten we hier buiten beschouwing.

Voorbeelden van services

Een bedrijfsdienst kunnen we zien als de bekende dienst die door een bedrijf wordt geleverd. Een voorbeeld van een bedrijfsdienst van een gemeente is: het verzorgen van een paspoort.

Een informatiedienst kunnen we zien als een resultaat dat wordt geleverd door een informatiedomein of informatiesysteem. Een voorbeeld van een informatiedienst van een gemeente is: het beheren van burgergegevens.

Een applicatiedienst kunnen we zien als het resultaat dat wordt geleverd door een applicatie, in feite een verzameling van applicatiefuncties. Voorbeelden hiervan zijn: verwerken klantmutaties, afhandelen printopdrachten en controleren van facturen.

Een technische dienst kunnen we zien als het resultaat dat wordt geleverd door een ICT-infrastructuur onderdeel of bouwblok. Bijvoorbeeld: het verzorgen van gegevensopslag (storage).

Dit artikel wil niet beogen te zeggen dat dit de juiste indeling van soorten services is. Het is van belang dat een organisatie een structuurvisie van haar systemen en domeinen maakt en voor al deze systemen en domeinen diensten onderkend en daar contractuele service level afspraken (SLA’s) over maakt om de kwaliteit van de diensten te verhogen en meer continu te maken.

Van de vier soorten services kijken we nu verder naar het ontwerpen van business services.

Ontwerpen van Business Services

Een organisatie levert diensten aan haar afnemers. Deze diensten zijn het resultaat van inspanningen, het werk dat geleverd word door de mensen in bedrijfsprocessen. Om toekomstvaste services te kunnen ontwerpen, services die je niet van jaar tot jaar hoeft te veranderen, is het slim om te kijken naar de duurzame eisen en behoeften die klanten, opdrachtgevers en ketenpartners aan je stellen als organisatie. Deze generieke toekomstvaste services kun je weer onderverdelen in wat meer tijdelijke detail services zodat de wijzigingen in de organisatie zich op kleinere gebieden afspelen. Bijvoorbeeld de bedrijfsdienst verzorgen van paspoort’ is tijdelijker van aard, dan de bedrijfsdienst ‘verzorgen van waardepapieren of identiteitspapieren’. Het inrichten van de organisatie op het kunnen verzorgen van identiteitspapieren, los van het feit of dat een paspoort of identiteitskaart is, is wellicht een goede toekomstvaste keuze.

Een organisatie dient in het achterhoofd te houden dat de taken en de bevoegdheden die men in een keten heeft toebedeeld gekregen, zomaar ineens, bij een andere schakel kunnen komen te liggen. Een organisatie kan dan met deze wetenschap er bijvoorbeeld rekening mee houden dat detailservices soms of voor altijd aan andere organisatie worden toebedeeld. Wat je als organisatie zeker niet wil, is dat generieke services veranderen (komen of gaan). Dit is de uitdaging van de organisatie: wat zijn de toekomstvaste generieke services voor de organisatie?

Architectuur en Services

Het is de taak van de architect om een referentiemodel van generieke services en detail services op te stellen, waar ontwerpers en leveranciers van de organisatie gebruik van kunnen maken om de services mee te realiseren. Ook de ontwerpcriteria die hij daarbij heeft gehanteerd moeten niet vergeten worden.

Alle services die gerealiseerd worden of zijn, dienen in een services register te worden ondergebracht zodat het voor een ieder duidelijk is welke services, generiek of detail, er al aanwezig zijn. Ook dient in dit register duidelijk te worden gemaakt welke services gedeeld worden met andere organisaties en welke services men zelf beschikbaar stelt aan de buitenwereld.

Het verdient aanbeveling om alleen al van het serviceslandschap van de vier soorten services een overzicht te maken. Dit zorgt ervoor dat veel efficiënter en effectiever met services in de organisatie kan worden omgegaan.

Kortom, services bieden een hoop mogelijkheden en kansen, maar er moet wel hard aan gewerkt worden om die kansen te kunnen benutten.

Categorie:   
Auteur(s)
afbeelding van markpaauwe
Mark Paauwe
Dragon1 Inc. - CTO

Mark is zeer actief in het enterprise architectuur vakgebied. De kans is groot dat je hem op een evenement tegenkomt en dat het gesprek al gauw over architectuurvisualisaties en architectuurprincipes gaat.

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
Indien het niet lukt om een reactie te plaatsen, stuur dan uw reactie naar redactie@xr-magazine.nl.
Alle inzendingen dienen correct, professioneel en beschaafd te zijn. IP-adressen worden gelogd, maar niet gepubliceerd. De redactie van XR Magazine behoudt zich het recht voor om anonieme reacties (niet op naam) of zonder geldig e-mailadres, te verwijderen zonder kennisgeving. Ook reacties waarin commerciële uitingen worden gedaan en/of commerciële producten en diensten worden aangeboden worden door de redactie verwijderd of ontdaan van commerciële uitingen zonder kennisgeving.