Artikel

Weersvoorspelling 2012: Het regent kansen

Een wereldwijde financiële crisis, een korte opleving en gevolgd door angst voor rating agencies zoals Standard & Poors. Is Griekenland nu wel of niet failliet en zorgt Monti nu wel of niet voor de redding van Italië? Wat in ICT land al heel gewoon was gebeurt nu ook in de ‘bricks’. Verschuivingen, reorganisaties, bezuinigingen, investeringen,fusies, ICT is een economie op zich. Was het niet in 2004 dat Carr stelde dat ICT er niet meer toe doet? Hebben Apple en Google de afgelopen jaren zo’n vijf tot zes jaar na deze uitspraak dezelfde uitspraak niet volledig van de tafel geworpen? Wederom zijn het de gebruikers die de ICT organisaties laten zien wat zij willen, het regent dus kansen.

Na ruim zeventien jaar Business & ICT Trends onderzoeken proberen we uit deze enorme schatkamer van resultaten de grote lijnen en de golfbewegingen te onderscheiden. Wat vindt er net onder de oppervlakte van de woelige ICT zee plaats?

Wij zijn uitgekomen op een zestal ontwikkelingen op business & ICT vlak waarlangs de meeste trends zich zullen bewegen (de megatrends):

  • Slinger van de klok trends
  • Socio media trends
  • In de wolken verdwijnende trends
  • Keten- en procesmanagement trends
  • Risico & beveiligingtrends
  • Van enkele superego’s naar allemaal hyper-ego’s

Megatrend ‘De slinger van de klok’

Bij veel als nieuw gepresenteerde ontwikkelingen zien we ‘de slinger van de klok’ of ‘oude wijn in nieuwe zakken’. Hebben we dit vijftien jaar geleden ook al niet zien gebeuren? Dan is het leuk als je een aantal jaren terug kan kijken en wat realisme kan brengen in de vaak hooggespannen verwachtingen.

Een ‘slinger van de klok’ trend betreft het beheer van ICT-infrastructuur, hard- en software. Waar we ooit in de jaren 70 begonnen met een centrale beheerorganisatie werd in de 80’er jaren van de vorige eeuw een decentrale beheerorganisatie de mode. Halverwege de jaren 90 is de trend weer richting centralisatie of concentratie ingezet. En nu zijn we weer volop bezig met het ‘outsourcen’ van infrastructuur via applicaties naar hele processen. De Cloud (virtuele digitale wolk) lijkt hierbij een nieuwe fase in te luiden waarbij de vraag waar ICT ondersteunde processen plaatsvinden niet meer van belang is. De ICT processen worden dan ‘ergens’ uitgevoerd in een überconcentratie van ICT diensten. Terug naar de ‘mainframe’ gedachte is de slinger van de klok.

Vanaf de jaren zeventig deed de terminal zijn intrede in de kantoren. De terminal was slechts een beeldscherm en alle berekeningen, transacties en dergelijke werden centraal op een mainframe verricht. Hierbij werden de capaciteit en de snelheid vooral bepaald door het aantal gelijktijdige gebruikers (‘concurrent users’). De terminal was bij uitstek een voorbeeld van een ‘empty client’. Een belangrijke reden waarom voor deze architectuur werd gekozen, was het feit dat geheugencapaciteit en rekencapaciteit buitengewoon duur waren. Om hier zo efficiënt mogelijk gebruik van te kunnen maken werden alle transacties en gegevensbestanden op centrale mainframes uitgevoerd.

In de jaren tachtig kwam hier verandering in. De voorlopers van de personal computer (pc) kwamen op. In eerste instantie waren dit geïntegreerde beeldschermen, toetsenbord en computerkracht. ICT en met name kantoorautomatisering raakte in een stroomversnelling. De prijsdaling van computers maakte het mogelijk dat op ieder bureau een pc aanwezig was met rekenkracht en geheugencapaciteit. De architecturen werden complexer en drie- tot en met zevenlagen modellen werden gebruikt om te bepalen waar bepaalde verwerkingsactiviteiten, rekenregels en dergelijke moesten worden uitgevoerd. Dit is bij velen bekend als de client-server architectuur. De ‘empty’ terminals werden vervangen door ‘thick clients’, waarbij de ‘userinteractie’ en een stukje processing decentraal (op de pc) werden verricht. Een uitkomst voor de gebruiker, die hierdoor veel vrijheden kreeg, maar een enorme uitdaging voor de ICT  beheerder, die het ICT park in complexiteit en kosten bijna exponentieel zag toenemen.

Deze trend zette zich door tot eind jaren negentig en het beheer werd alleen maar complexer. Bovendien zorgde de opkomst van e-mail en internet voor een toenemend beslag op de beperkte bandbreedte van het netwerk.

Figuur 1: Opeenvolgende fasen van ICT beïnvloeding

Megatrend ‘Socio media’

Socio media is volgens ons een echte blijver. Of het nu gaat om de nieuwste iPad of het door Microsoft gepropageerde ‘het nieuwe werken’. Iedere ICT ontwikkeling die is gericht op de ultieme behoefte om op elk gewenst moment op iedere locatie via ieder randapparaat informatie uit te kunnen wisselen en transacties aan te gaan, is succesvol.

De socio media trend sluit ook goed aan bij de ontwikkeling waarbij de consument ook producent wordt, denk aan zonnepanelen op het huis die straks uw huis en de elektrische auto van energie voorzien i.p.v. via de energiemaatschappij en tankstations. Socio Media - ICT ontwikkelingen die goed op de megatrend aansluiten zijn: Google+ Hyves, LinkedIn, Facebook, Twitter, Blogs, Wikipedia, Marktplaats, TomTom etc. Het is voor de gebruiker steeds prettiger geworden. De Apple en Android producten zijn daar wel een voorbeeld van. De top 3 van dit moment? Dat zijn Facebook, Twitter en Linkedin.

Kortom de socio media ontwikkelingen hebben bijgedragen aan het daadwerkelijk gemakkelijker maken voor de ICT gebruikerszijde, alhoewel dit veelal nog beperkt is tot consumenten ICT. ICT afdelingen van bedrijven staan voor de uitdaging om te zorgen dat wat de medewerker thuis heel gewoon vindt en gratis krijgt ook binnen de bedrijfsomgeving tegen acceptabele kosten aan te bieden.

Megatrend ‘in de wolken verdwijnende trends’

Een echt ‘containerbegrip’ waar ook reeds bejaarde ICT trends worden ondergebracht. De term cloud wordt gebruikt voor ‘applicatiebeheer’ op afstand en betalen per gebruik (SaaS), maar ook voor ‘organisatie onafhankelijke gegevensopslag’. Alles heet tegenwoordig werken in ‘de cloud’.

In figuur 2 wordt het ontstaan, de onderliggende trends en andere aspecten van in de wolken verdwijnende trends weergegeven.

Figuur 2: Meervoudige perspectieven op cloud computing (Prentice, 2010)

In navolging van de vorige twee figuren is een toelichting op laatste fase (cloudiness) op haar plaats kijkend naar professionalisering van Cloud toepassingen (wat betekent het dan voor mijn organisatie?). Deze staat in figuur 3 weergegeven waarbij vooral aandacht is gegeven aan onderliggende ICT Trends (voor de bedrijfsvoering betekent dit namelijk ook behoorlijk veel).

Figuur 3: Cloud Computing Maturity Model (Jadhwani, et al., 2009)

Megatrend ‘keten- en procesmanagement trends’

Alle ICT ontwikkelingen die helpen om processen en ketens te integreren en te verkorten blijven interessant. Daarbovenop hebben de nieuwste ICT ontwikkelingen de belofte dat ze naast ketenintegratie en verkorten ook de mogelijkheid bieden om ketens te ‘flexibiliseren’.

Deze ontwikkeling blijft interessant omdat bedrijven continu op zoek zijn naar mogelijkheden om sneller en efficiënter te leveren. Daarnaast zien bedrijven zich geconfronteerd met sterk veranderende markten en behoeften waar ze snel hun voortbrengingsprocessen op moeten aanpassen.

Daar komt nog overheen dat onder druk van de overheid of vanuit de markt meer en meer initiatieven komen om processen over organisaties heen te integreren en gebruik te laten maken van elkaars gegevens (authentieke bron).

Steeds meer proces- en ketengeoriënteerde software zoals Business Process Management (BPM), Service Oriented Architecturen (SOA) en Enterprise Resource Planning (ERP) worden ingezet om de processen over organisaties heen beter op elkaar af te stemmen.

Tot het eind van de jaren negentig waren decentralisatie, integraal management en de vorming van business units toverwoorden om de toenemende complexiteit en dynamiek van de omgeving het hoofd te kunnen bieden. De laatste jaren gaan steeds meer organisaties om verschillende redenen weer terug naar centralisatie of concentratie, liefst met behoud van de flexibiliteit bij de gebruikers.

In dit verband staat het fenomeen SSC (Shared Service Center) al sinds de jaren negentig in de belangstelling. SSC’s hadden in de jaren 90 de belofte van kostenreductie. Tegenwoordig worden SSC’s meer ingericht om de ‘flexibele gebruiker’ de garantie te geven dat hij/zij 24-uur per dag voldoende deskundige ondersteuning krijgt. Vaak is een SSC ook een eerste stap op weg naar outsourcing of zelfs het overbrengen van activiteiten naar een lagelonenland (offshoring) – ICT-ontwikkelwerk in India, of gloeilampenfabrieken in Polen.

In het verlengde hiervan zijn organisaties steeds meer bezig met het bij andere partijen in de keten onderbrengen van delen van het eigen primaire proces. Dit is een speciale vorm van outsourcing, ‘business process outsourcing’ ofwel BPO. Zo kan een pensioenfonds overwegen: “Waarom zouden we de pensioenadministratie van onze deelnemers zelf blijven doen? Dit kan toch veel beter door een salarisbureau worden gedaan?” Of: “Waarom moeten we zelf een beleggingsportefeuille beheren? Er zijn veel beter toegeruste partijen die dit voor ons kunnen doen.” Nog een ontwikkeling in dit verband is de Service Oriented Office. Dit is een op zichzelf staande ‘mini-SSC’ dat, mogelijk gemaakt door webservices, een aantal specifieke services aanbiedt. Een nieuwe stap op weg naar de ‘network society’.

Organisaties ontwikkelen zich langzamerhand naar een zogenaamde ‘digital factory’, met daarin alleen maar Straight Through Processing (STP). Kenmerken van zo’n digital factory zijn:

  • al het inkomende berichtenverkeer wordt vastgelegd aan de bron door de klant. Niet het eigen personeel voert de registraties uit maar de klant zelf op een portal, danwel via een koppeling van zijn systemen aan uw systemen. Minder fouten, sneller en voor uw bedrijf lagere kosten.
  • alle verwerkingsstappen binnen het eigen bedrijf worden maximaal automatisch. In plaats van een schadebehandelaar heeft u geavanceerde statistische/actuariële rekenmodellen die veel standaardhandelingen weg automatiseren. Ook weer sneller, foutlozer en digitaal.
  • alle dossiers maakt u en bewaart u elektronisch (electronic archives, scanning, pdf, dms).
  • alle routing door het bedrijf gebeurt los van mensen/plaatsen, maar met een workflowmanagement systeem.
  • alle output gebeurt digitaal naar de buitenwereld: ook weer op portals danwel via PDF’s of secure-mails.

Megatrend: Privacy is een mythe

Producten en diensten worden in toenemende mate via een ondoorzichtige cloud aangeboden. De ontvanger weet daardoor niet wie wat aanbiedt en/of de bron ook daadwerkelijk de betrouwbare bron is. Tel daarbovenop dat generatie Y of Einstein geen enkele moeite heeft om de gegevens op het internet wereldkundig te maken en dan is het internet niet meer gecompliceerd, maar complex (overtreffende trap).

Voor de ICT beheerder wordt het eenvoudiger door de cloud, immers het maakt niet meer uit waar het gebeurt…het gebeurt. Maar bovenstaande is het schrikbeeld voor elke zichzelf respecterende informatiebeveiligingsexpert als ook voor de ICT jurist; wie kun je waarop aanspreken? Wie zorgt voor bevestiging dat die gegevens echt kloppend zijn? De in 2009 onderbroken vlucht van Nederland naar de VS waarbij de VS voldoende informatie had om de potentiële terreurdreiging te onderscheppen, (maar dat niet deed) is een goed voorbeeld van de mogelijke risico’s. Er is zoveel informatie dat door de bomen het bos niet meer te herkennen is. En heeft u al gehoord van Twittergate?

Het is inmiddels al een mythe dat privacy gewaarborgd is. Belangrijker wordt het om te weten hoe, wat en wie inzake heeft in uw bedrijfs- of persoonlijke informatie. Wellicht is het van belang dat er een trusted third party op uw bedrijfs- en persoonlijke informatie komt die kan aangeven: “deze informatie is juist en betrouwbaar”.

Megatrend: van enkele super ego’s naar allemaal hyper-ego’s

Weliswaar extra gestimuleerd door de economische crisis, maar een trend die al gaande was: meer dan 700.000 zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers). Samenwerken is oké, maar een ouderwetse baas die op basis van hiërarchie aan de lijntjes trekt, dat is verleden tijd aan het worden. Door de toenemende ontwikkelingen in energie, online kennis, cloud etc. is het aantal omvangrijke bedrijven met veel personeel aan het verminderen en daar staat tegenover de vele mensen die specifieke kennis en kunde aan meerdere bedrijven ‘verkopen’ of juist aan andere mensen die daarmee de keten vervolmaken. Trends als het nieuwe werken dragen bij aan de mogelijkheden om dat te realiseren. Hadden we voorheen enkele superego’s (de grote bazen), deze staan nu onder vuur vanwege de beloningen en de daadwerkelijke kennis en kunde.

Tot slot

Al met al hopen wij dat we met elkaar wat geleerd hebben de afgelopen zeventien jaar en dat we deze kennis de komende jaren ook gaan gebruiken om de aankomende spannende periode te overbruggen. Spannend omdat de economische neergang nog niet uitgewerkt blijkt te zijn, dat bedrijven als Nokia en TomTom in zwaar weer verkeren, Social Media (Twitter,Linkedin, Facebook, Google+) snel stijgt. Dat Google de grootste en sterkste is geworden, Microsoft voorbij gaat en Apple van een niche speler nu ineens een wereldleider blijkt te zijn in vernieuwing en acceptatie.

Misschien dat dit wel de belangrijkste ontwikkeling is: het ICT vakgebied is volwassen geworden. Maar de nieuwe fasen voortvloeiend vanuit ICT zoals Social Media Technologie, lees het nieuwe denken in informatie verzamelen en verwerken etc., is nog een onvolwassen markt. Als we dit onder ICT mogen noemen dan is ICT spannender dan ooit en de CIO zal nu echt Chief INFORMATION Officer worden.

We mogen concluderen dat alleen de technologie volwassen is geworden (hoewel daar nu ook weer veel gebeurt). Tevens mogen we concluderen dat ICT nog veel meer een integraal deel van de samenleving zal worden. De ICT-leveranciers zullen verder uiteenvallen in creatieve I-leveranciers en robuuste en stabiele CT-leveranciers. Wij zien vooral voor de I-leveranciers de komende jaren nog veel mogelijkheden en kansen. Zij zullen de problemen en vraagstukken van de toekomst het hoofd moeten bieden. De indicatoren uit de ICT branche wijzen ons inziens de goede richting op.

Met alle trends en ontwikkelingen die momenteel gaande zijn kunnen we uit ervaring stellen…het regent…het regent kansen.

Categorie:   
Auteur(s)
afbeelding van barryderksen
Barry Derksen
Business & IT Trends Institute

Barry Derksen MSc MMC CISA CGEIT RI, is werkzaam als partner bij het Business & IT Trends Institute, daarvoor was hij o.m. senior manager bij KPMG Information Risk Management.

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
Indien het niet lukt om een reactie te plaatsen, stuur dan uw reactie naar redactie@xr-magazine.nl.
Alle inzendingen dienen correct, professioneel en beschaafd te zijn. IP-adressen worden gelogd, maar niet gepubliceerd. De redactie van XR Magazine behoudt zich het recht voor om anonieme reacties (niet op naam) of zonder geldig e-mailadres, te verwijderen zonder kennisgeving. Ook reacties waarin commerciële uitingen worden gedaan en/of commerciële producten en diensten worden aangeboden worden door de redactie verwijderd of ontdaan van commerciële uitingen zonder kennisgeving.