Artikel

Social media en andere architectuur

Van just too late naar just in time

Social media zijn het nieuwe web. Waar het World Wide Web het mogelijk maakte om via hyperlinks wereldwijd pagina’s te verbinden, geven Social media de mogelijkheid om via berichten mensen te verbinden. En net als bij het World Wide Web, is het belang daarvan nauwelijks te overschatten.

Like it or not: it’s here to stay

In tegenstelling tot veel andere ontwikkelingen, hoef je als bedrijf niet lang na te denken of je wat met social media moet doen. Die beslissing hebben je klanten namelijk al voor je genomen. Net zoals ooit met SMS gebeurde, hebben klanten zelf besloten om massaal voorzieningen als Facebook en Twitter te gaan gebruiken. Een bedrijf dat zijn klanten serieus neemt, en rekening houdt met hun voorkeuren, zal daarom gebruik (gaan) maken van social media.

Het liefst natuurlijk netjes afgestemd op de bestaande informatievoorzieningen binnen het bedrijf. Terwijl we nog werken aan kanaalonafhankelijkheid voor klanten door telefonie, post en e-mail op elkaar af te stemmen, heeft het volgende kanaal zich dus al gemeld. En moeten we daarvoor bezien of de bestaande principes, modellen en standaarden moeten worden bijgesteld. Maar daar hebben we gelukkig architecten voor. 

It’s everywhere

De aanwezigheid van social media heeft impact op diverse soorten architecturen. Op enterprise niveau dwingt het bijvoorbeeld tot nadenken over de veranderende relatie tussen bedrijf en klanten. Want gebruik van social media leidt tot meer transparantie, en een grotere macht bij klanten. Bedrijven als KLM en het UWV tonen al hoe dit niet als bedreigend, maar als een nieuwe kans kan worden gezien. Waardoor zelfs publiekelijk geuite klachten, door er goed op te reageren, kunnen gaan leiden tot positieve feedback.

Proces- en informatiearchitectuur moeten ondersteunen bij het effectief inzetten van nieuwe media. Bijvoorbeeld door te voorzien in bedrijfsapplicaties die, via door klanten gekozen media, informatie beschikbaar stellen. Aanbieden van RSS-feeds om gedwongen websitebezoek overbodig te maken, was al een stap richting de klant. Maar er moet nu via meerdere kanalen actief worden gepubliceerd. En er zal ook actief gecommuniceerd moeten worden, als klanten via social media vragen stellen of opmerkingen hebben. Het gaat daarbij om een nieuwe vorm van klantcontacten, die net als andere klantcontacten, via geschikte informatievoorzieningen zullen moeten worden vastgelegd om tot een goed klantbeeld te kunnen komen.

De gevolgen voor de technische architectuur zijn relatief beperkt. Gebruik van social media speelt zich immers vrijwel volledig buiten de grenzen van de eigen infrastructuur af. Mogelijk versnelt het wel de veranderende machtsverhouding tussen systeembeheer en eindgebruikers. Want ook hier geldt dat de afnemers machtiger zullen worden, en gebruik van flexibeler werkplekapparatuur en mobiele toepassingen gaan afdwingen.

Think different

Maar gaat het nu over een uitbreiding op wat we kennen, of gaat het om iets heel nieuws?  In mijn ogen het laatste. In de jaren negentig zorgde e-mail voor een revolutie in kantoorland. Maar daarbij ging het nog om  een elektronische variant van iets dat we al kenden. Bij social media is het geen kwestie van wennen en een tandje bijzetten.  Het gaat om een veel ingrijpender verandering dan de invoering van e-mail. Een verandering die ook van architecten vraagt om dingen anders te gaan doen dan dat we gewend zijn.

In een artikel uit 2010 heb ik de term “Twitterarchitectuur” geïntroduceerd. Daarmee wilde ik aangeven dat architectuur voor 2.0-achtige toepassingen op een aantal punten echt afwijkt van de gangbare architecturen bij traditionele bedrijfssoftware. Succes van 2.0 voorzieningen wordt vrijwel volledig bepaald door de hoeveelheid actieve gebruikers. Derde partijen zijn daarbij onmisbaar. Zij leveren de webapplicaties, apps en plugins die zorgen dat gebruikers voor een bepaald platform of voorziening kiezen. De mate van succes wordt daardoor steeds meer bepaald door de kwaliteit van ‘het ecosysteem’ dat daar omheen ontstaat.

Als het gaat om ontwikkelaanpak en architectuur passen daarbij begrippen als: massaliteit, flexibiliteit en snelheid. En eenvoud, want zowel gebruikers als toeleveranciers verkiezen eenvoud en gebruiksgemak boven technische superioriteit. Voor berichtuitwisseling wordt bijvoorbeeld vaker gebruik gemaakt van het eenvoudiger REST protocol dan van de superieure industriestandaard SOAP. Eenvoudige hashtags winnen het van goed doordachte metadata. En voor toegang tot gegevens is OAuth een defacto standaard geworden, en niet jarenlang gepromote standaarden als OpenId of Identity Metasystem. De 2.0 praktijk laat zien dat solide uitgewerkte standaarden het in de praktijk steeds vaker afleggen tegen eenvoudigere, en daardoor sneller en flexibeler inzetbare, standaarden.

Lessons to learn

De snelle en praktische aanpak past bij de 2.0 wereld waarin veranderingen elkaar razendsnel opvolgen. Maar zou het niet nuttig zijn om de goede elementen van zo’n benadering ook vaker toe te passen bij meer traditionele IT-projecten? Of bij het ontwikkelen en toepassen van architectuur? Want veel IT gerelateerde projecten blijven nog steeds vastlopen door te hoge ambities en te grote complexiteit. En ondanks alle goede bedoelingen wordt architectuur in de praktijk nog te vaak ervaren als een belemmerend keurslijf van doorgeslagen principes, modellen en standaarden.

Net zoals de vroeger gebruikelijke watervalmethoden voor systeemontwikkeling vrijwel niet meer worden toegepast, moeten te uitgebreide architecturen misschien ook wel in het museum worden bijgezet. En wordt het tijd om meer gebruik te gaan maken van “Net Genoeg Architectuur”.  Waarin geen perfectie meer wordt nagestreefd, maar waar een minimale set aan benodigde kaders wordt opgeleverd. Zodat we in praktijk sneller en flexibeler kunnen reageren op het alsmaar toenemend aantal veranderingen dat op ons afkomt.

Categorie:   
Auteur(s)
afbeelding van adgerrits
Ad Gerrits
AG4IT - Gemeente Nijmegen - Informatiearchitect

Drs. Ad Gerrits heeft veel ervaring binnen verschillende IT-gerelateerde domeinen. Via AG4IT doet hij advieswerk als enterprise architect en verzorgt hij verschillende architectuurtrainingen. Hij werkt ook als informatiearchitect bij gemeente Nijmegen.

Ad streeft naar het verbinden van de meer theoretische kant van architectuur met de toepassing daarvan in praktijk. Hij is daarom bijvoorbeeld zowel TOGAF- als Microsoft gecertificeerd en is bezig met een opleiding tot Certified Cloud Architect.

Service-oriëntatie en streven naar eenvoud zijn belangrijke uitgangspunten in zijn werkwijze. Architectuur ziet hij als een noodzakelijk middel om te zorgen dat IT maximaal bijdraagt aan het realiseren van bedrijfsdoelen.

 
Reacties
Henny Bakel op maandag 14 november 2011 12:39

Ik ben het helemaal eens met je observatie. Echter een goed ontworpen 2.0 architectuur kan nog net zo uitgebreid zijn en toch een kader bieden voor de gevraagde flexibiliteit. Zo’n architectuur bevat wel nieuwe concepten, zoals een enterprise apps framework, waar gebruikers/derden zelf apps kunnen bouwen, een collaboratie/integratie laag waar gebruikers zelf hun use cases kunnen bepalen, etc.

Gianluigi Cuccureddu op maandag 21 november 2011 10:00

Met je eens Ad.
Ook zie ik dat het te vaak éénrichtingsverkeer is, waar IT de organisatie wat oplegt, dit komt niet ten goede van de acceptatie en gebruik ervan.

Co-creatie kan dit verhelpen en het vriendelijker/relevanter maken voor de gebruikers.

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
Indien het niet lukt om een reactie te plaatsen, stuur dan uw reactie naar redactie@xr-magazine.nl.
Alle inzendingen dienen correct, professioneel en beschaafd te zijn. IP-adressen worden gelogd, maar niet gepubliceerd. De redactie van XR Magazine behoudt zich het recht voor om anonieme reacties (niet op naam) of zonder geldig e-mailadres, te verwijderen zonder kennisgeving. Ook reacties waarin commerciële uitingen worden gedaan en/of commerciële producten en diensten worden aangeboden worden door de redactie verwijderd of ontdaan van commerciële uitingen zonder kennisgeving.