Artikel

Hoe duurzaam koopt de overheid ICT in?

Overheid koopt bijna 100% duurzame ICT in - of lijkt dat maar zo?

De overheid vindt duurzaam inkopen belangrijk en presenteert graag haar goede resultaten op dit gebied. Op het eerste gezicht lijkt de overheid het goed te doen met bijna 100% duurzame ICT inkoop. Maar in de praktijk blijkt duurzaam inkopen wel héél gemakkelijk te zijn.

De overheid koopt jaarlijks voor vijftig miljard euro in. Al enkele jaren voert de overheid een programma ‘duurzaam inkopen’ uit. Hiermee wil ze de markt voor duurzame producten en diensten een flinke impuls geven. In het programma zijn doelstellingen vastgelegd om de verschillende overheidsinstanties duurzaam te laten inkopen.

Het streven voor 2010 was dat de Rijksoverheid voor 100% duurzaam zou inkopen, gemeenten 75%, provincies en waterschappen 50%. Het doel is dat alle overheidsinstanties in 2015 100% duurzaam inkopen.

Het programma onderscheidt 45 productgroepen waarvoor duurzaamheidscriteria zijn opgesteld. ICT is zo'n productgroep naast bijvoorbeeld de inkoop van bedrijfskleding, leerlingenvervoer en papier. Agentschap NL (onderdeel van het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie) stelt in overleg met de overheidsorganisaties en leveranciers de criteria op. Indien een instantie bij haar inkoop aan de criteria van die productgroep voldoet, zou er sprake zijn van duurzame inkoop.

Duurzame ICT is een hoofdcategorie

ICT is een van de hoofdcategorieën waarvoor gezamenlijke duurzaamheidscriteria zijn opgesteld.
Onder ICT vallen de productgroepen:

  • hardware;
  • netwerken, telefoniediensten, telefoonapparatuur;
  • en reproductieapparatuur.

De categorie hardware bestaat uit desktops, laptops en monitoren. De categorie netwerken, telefoniediensten, telefoonapparatuur bestaat uit datacenters, UPS, breedbandapparatuur en draadloze telefoons. De categorie reproductieapparatuur bestaat uit tonercartridges en tonerpoeder. De belangrijkste elementen waar de criteria op gebaseerd zijn, zijn energieverbruik en de 'footprint' door het materiaalgebruik van de apparatuur.

Monitor duurzaam inkopen

Om te controleren of de overheid duurzaam inkoopt, houdt het Rijk elke twee jaar een monitor ‘duurzaam inkopen’. De monitor duurzaam inkopen is het meet- en rapportage-instrument om te bepalen of de doelstellingen met betrekking tot duurzaam inkopen gerealiseerd worden.

Uit de eerste twee monitoren duurzaam inkopen (2006 en 2008) bleek dat ICT hardware het meest (82%) duurzaam ingekocht werd van alle productgroepen. Uit de monitor duurzaam inkopen van 2010 blijkt dat 99% van de inkopen voor ICT hardware duurzaam is geweest en 100% voor reproductieapparatuur (was 62% in 2008) volgens de gestelde criteria.

De criteria - de werkelijkheid

Het lijkt dan ook dat de overheid het goed doet met duurzaam inkopen en specifiek met de inkoop van duurzame ICT. Maar als men zich echter verdiept in de ICT criteria dan vallen er enkele zaken op:

  1. Per productgroep zijn er slechts enkele criteria;
  2. Criteria zijn gemakkelijk te halen en zijn niet onderscheidend;
  3. Criteria zijn minder relevant (geworden);
  4. Criteria zijn aangepast.

1) Per productgroep zijn er slechts enkele criteria (minimum eisen):

  • Voor de productgroep hardware is er voor de desktop en laptop en voor de monitoren slechts één eis. Deze eis gaat over energie-efficiëntie;
  • Voor de productgroep netwerken, telefoniediensten en telefoonapparatuur is er voor het datacenter, UPS, breedbandapparatuur en draadloze telefoons (DECT) één eis (over energie- efficiëntie) per onderdeel;
  • Voor de productgroep reproductieapparatuur is er ook maar één eis voor de apparatuur en voor cartridges twee eisen. Bij de apparatuur gaat het ook over energie-efficiëntie en bij de cartridges gaat het over recycling van cartridges en het gebruik van milieuvriendelijk tonerpoeder.

2) Criteria zijn gemakkelijk te halen en niet onderscheidend:

  • In de productgroep hardware moeten de desktop, laptop en monitoren voldoen aan de eisen van Energy Star [a] voor computers. Energy Star stelt energiegebruik en efficiëntie-eisen aan ICT apparatuur. Tegenwoordig voldoen (bijna) alle desktops, laptops en monitoren die in Nederland te verkrijgen zijn, aan de Energy Star eisen. Alleen als je speciale PC's bestelt (met bijvoorbeeld extreem veel rekenkracht) zou je nog systemen kunnen kopen die niet aan de Energy Star eisen voldoen. Dit is echter apparatuur die de overheid in het algemeen niet inkoopt;
  • In de productgroep netwerken, telefoniediensten en telefoonapparatuur wordt er voor het datacenter een energie-efficiëntie (DCiE [b] ) van 50% geëist. Dat betekent dat het datacenter evenveel energie nodig heeft voor UPS, koeling, verlichting etc. als de ICT apparatuur van het datacenter gebruikt. Tegenwoordig haalt een groen datacenter een DCiE van meer dan 67%. De laatste ontwikkelingen leveren datacenters op met een DCiE richting 83%.

3) Criteria zijn minder relevant (geworden):

  • In de productgroep netwerken, telefoniediensten en telefoonapparatuur wordt een eis gesteld voor draadloze telefoons (DECT). Net zoals bij de zakelijke markt zie je bij overheidsorganisaties een verschuiving van vaste telefonie naar mobiele telefonie. Medewerkers krijgen steeds vaker standaard een mobiele telefoon in plaats van een vaste telefoon. Dit geldt ook, in grote mate, voor medewerkers die nu nog een draadloze telefoon gebruiken. Een betere telefonische bereikbaarheid, flexibeler werken en Het Nieuwe Werken zijn de redenen van deze verschuiving. Het inkoopvolume van draadloze toestellen neemt dan ook snel af. Een duurzaamheidscriterium voor dit onderdeel is daarom minder relevant geworden.

4) Criteria zijn aangepast:

  • In de productgroep reproductieapparatuur zijn eisen voor dubbelzijdig afdrukken en kopiëren en het gebruik van gereconditioneerde tonercartridges vervallen;
  • De productgroep software is vervallen. Software is het bepalende element voor het energieverbruik van ICT apparatuur. Software kan hardware zuiniger laten draaien door standby modes eerder in te schakelen, processor gebruik efficiënt te laten verlopen etc.

Doet de overheid het dan goed?

Soms blijkt dat eisen in de praktijk niet werkbaar zijn. Gereconditioneerde tonercartridges gaven bijvoorbeeld toch helaas wat vaker afdrukproblemen. Het is vanzelfsprekend om eisen naar aanleiding van ervaringen aan te passen. Maar in het algemeen kan je stellen dat de huidige eisen voor duurzame ICT niet echt uitdagend of vooruitstrevend zijn.

Het programma loopt nu meer dan vijf jaar. In het begin is een gewenningsperiode voor leveranciers en de overheidsorganisaties prima. Nu blijkt dat de overheid haar inkoopdoelstellingen ruimschoots en gemakkelijk haalt. Ik ben van mening dat het de hoogste tijd is om een volgende slag in ICT duurzaamheidscriteria te maken. Er is nog zoveel te verbeteren op het gebied van duurzaamheid in de ICT sector. Mogelijkheden zijn: vraag het totale energieverbruik van aangeboden netwerken en apparatuur uit en vergelijk de opgegeven vermogens, standaardiseer op mobiele telefoonladers ongeacht merk of type, focus op standaard software en voorkom maatwerk. Overheid zet die stap!

Voetnoten

[a] Energy Star: zie www.energystar.gov

[b] DCiE: Datacentre infrastructure Efficiency – Dit is het verhoudingspercentage van de energiezuinigheid van een datacenter.

Categorie:   
Auteur(s)
afbeelding van aarnoudbijleveld
Aarnoud Bijleveld
Verdonck, Klooster & Associates - Adviseur

Aarnoud Bijleveld is adviseur bij Verdonck, Klooster & Associates (VKA) en is ICT- en aanbestedingsexpert. Zijn interessegebied is duurzaamheid en Green IT. VKA voert strategische projecten met ICT uit voor haar klanten bij de overheid en het bedrijfsleven.

 
Reacties
Mathieu Sueters op woensdag 18 januari 2012 14:48

Als gunnings criterium wordt het concept van hergebruik wel degelijk meegenomen.

Recent onderzoek heeft laten zien dat hergebruik en een closed loop supply chain de CO2 emissie met 50% kan verlagen ten opzichte van een traditionele forward supply zonder refurbishment. Het effect van de carbon footprint op de totale levenscyclus hangt van het type product. Bij routers en switches wordt ongeveer 50 % van de CO2 uitstoot veroorzaakt in de supply chain en 50% in de gebruiksfase. Doordat Green IT zich bijna alleen richt op vermindering van het energie verbruik in de gebruiksfase, wordt de relatieve CO2 uitstoot van de supply chain binnen de gehele levenscyclus alleen maar groter. Helaas lijkt het bewustzijn aangaande de impact van de CO2 uitstoot van de supply chain in het algemeen niet aanwezig.

Door middel van het hergebruiken van hardware wordt niet alleen de CO2 uistoot aanzienlijk vermindert, maar reduceert men afval en recycling activiteiten. Ondanks het feit dat routers en switches tegenwoordig overal aanwezig zijn, blijft netwerk apparatuur relatief onzichtbaar. DURABILIT heeft zich als doel gesteld, om organisaties te informeren over deze eenvoudige, onmiddelijke en effectieve wijze om de CO2 uistoot aanzienlijk te verminderen. DURABILIT’s initiatief ondersteunt het Kyoto protocol en de Europa 2020 strategie.

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
Indien het niet lukt om een reactie te plaatsen, stuur dan uw reactie naar redactie@xr-magazine.nl.
Alle inzendingen dienen correct, professioneel en beschaafd te zijn. IP-adressen worden gelogd, maar niet gepubliceerd. De redactie van XR Magazine behoudt zich het recht voor om anonieme reacties (niet op naam) of zonder geldig e-mailadres, te verwijderen zonder kennisgeving. Ook reacties waarin commerciële uitingen worden gedaan en/of commerciële producten en diensten worden aangeboden worden door de redactie verwijderd of ontdaan van commerciële uitingen zonder kennisgeving.