Artikel

Enterprise Architectuur: onmisbaar in elke organisatie!

Interview met Raymond Slot over de toegevoegde waarde van EA

Dr. Ir. Raymond Slot MBA (1958) heeft meer dan 25 jaar ervaring in de automatisering en heeft in die tijd een groot aantal rollen vervuld, zoals software engineer, systeemarchitect, projectmanager en daarnaast ook een aantal commerciële en lijnmanagement rollen. De laatste 12 jaar is hij werkzaam als enterprise architect in diverse rollen bij organisaties. In januari 2010 is hij gepromoveerd op de waarde van enterprise architectuur voor organisaties en is nu lector Architectuur voor Digitale Informatiesystemen aan Hogeschool Utrecht. Raymond Slot vertelt over zijn levensloopbaan en de waarde die hij in enterprise architectuur ziet.

Tekst: Karen Groenhuijse / Hogeschool Utrecht

Hoe ben je in dit vak terechtkomen?

‘Ik ben altijd al geïnteresseerd geweest in het bedenken van systemen en hun omgeving. Na mijn technische studie en verschillende consultancyfuncties ben ik terechtgekomen bij mijn vorige werkgever bij wie ik mij ben gaan verdiepen in methoden en technieken. Enterprise architectuur (EA) was toen een vakgebied in ontwikkeling. Ik heb mij verdiept in de praktische invulling van dit vak. Hoe pak je het aan, welke trainingen zijn nodig en hoe rol je het uit in praktijksituaties? Daarnaast heb ik ook een managementopleiding gedaan. Vandaar mijn interesse zowel vanuit de businesskant als vanuit de technische kant om de koppelingen tussen de processen en IT goed te laten lopen.’

Je schrijft en spreekt vol passie over je vak. Wat maakt het zo bijzonder?

‘Er is een actuele behoefte vanuit het bedrijfsleven om IT goed te structureren. Bedrijven worstelen met problemen die met enterprise architectuur op te lossen zijn. Het is een ontwikkelend vakgebied met een interessante mate van complexiteit. De koppeling tussen enerzijds goede inhoudelijke kennis en anderzijds vernieuwend bezig zijn spreekt mij aan. Je kunt stappen zetten zonder dat er al velen voor je naar gekeken hebben.’

Is de vraag er dan al langer dan het aanbod?

‘Vanuit de IT zijn we al lang bezig met te kijken wat een bedrijf doet, wat de doelstellingen zijn en welke systemen je nodig hebt om de doelen te bereiken. Bijvoorbeeld het bouwen van een huis. Je zorgt ervoor dat het niet instort en dat het stevig is. Terwijl we nu nadenken over de omgeving van het huis en de wegen ernaartoe. Een stap verder is om niet meer kijken op individueel niveau, maar meer stedenbouwkundig, de omgeving. De samenhang tussen de verschillende onderdelen.’

Heb je een rolmodel?

‘Jazeker, dat is John Zachman. Het begon allemaal in 1987. Zachman publiceerde toen het artikel ‘a framework for Information Systems Architecture’, waarin hij de eerste aanzet gaf tot het architectuurdenken binnen organisaties. Sinds deze publicatie heeft het begrip enterprise architectuur een grote vlucht genomen. Vooral de afgelopen tien jaar hebben vrijwel alle grote westerse bedrijven architecten in dienst genomen die verantwoordelijk zijn voor de ontwikkeling van enterprise en/of projectarchitecturen. Hij was een visionair en bijna niemand begreep het nog, maar hij wist al dat organisaties er iets mee moesten.’

Jij hebt je in je proefschrift gericht op de waarde, de financiële voordelen. Was dat toen, bij Zachman, ook al het speerpunt?

‘Nee zeker niet. Zelfs nu is het nog steeds de grote vraag van veel bedrijven. De stappen die de afgelopen jaren gemaakt zijn, zijn op basis van vertrouwen en inzicht gemaakt. Wat het werkelijk oplevert voor een organisatie is best een lastig vraagstuk. Vergelijk het met een snelweg. Op het moment dat er een snelweg wordt aangelegd is het moeilijk aan te geven wat het concreet voor het land oplevert.’

Hoe heb jij dat aangetoond dan?

‘In mijn proefschrift heb ik aangetoond dat enterprise architectuur wel degelijk nut heeft. Organisaties trachten vaak problemen bottom-up op te lossen, maar niet alle soorten vraagstukken lenen zich daar voor. Enterprise architectuur is een strategisch stuurmiddel voor management voor het structureren van de inrichting van het bedrijf. EA wordt echter vaak niet op deze wijze ingezet omdat bedrijven veelal niet begrijpen wat het inhoudt en omdat de opbrengsten niet duidelijk zijn. Hoewel de rol van EA steeds concreter werd, waren de financiële opbrengsten nog steeds te onduidelijk. Dat was voor mij een motivatie om daarmee aan de slag te gaan.’

Zie jij al in de praktijk resultaat? Bedrijven die het goed doen.

‘Ja, het zijn vooral de grote bedrijven, voornamelijk in de financiële sector, die de eerste stappen hebben gezet.’

Waarom specifiek die sector?

‘Die hebben de grootste complexiteit. In de financiële sector praat je over talloze informatiestromen. Dat brengt grote risico’s met zich mee, een fout is zo gemaakt. Hun primaire processen zijn allemaal geautomatiseerd en dat geldt voor hen veel sterker dan voor bijvoorbeeld een bouwbedrijf; daar is het primaire proces het neerzetten van gebouwen. Je ziet dat grote bedrijven die veel met informatie werken, die informatie-intensief zijn, er het verst mee zijn. Banken en verzekeraars, grote overheidsorganisaties.’

In hoeverre draagt enterprise architectuur bij aan het succes van een organisatie?

‘Wat je eerst moet doen is de vertaalslag maken van de strategie van het bedrijf naar concrete situaties. Enterprise architectuur is daar een middel voor. Je ziet namelijk dat er vaak een gat zit tussen de koppeling van wat het bedrijf wil op strategisch niveau en wat er daadwerkelijk op de werkvloer gebeurt. Strategie en werkvloer liggen ver uit elkaar. Door enterprise architectuur toe te passen binnen je organisatie kunnen systemen beter samenwerken, waardoor de informatie van het ene systeem naar het andere systeem handmatig overzetten overbodig wordt. Dit levert tijdswinst op. Dus als dit goed op elkaar aansluit, dan kun je stappen maken.’

In je proefschrift beschrijf je drie niveaus van ontwikkeling van enterprise architectuur.

‘Ja, dat klopt. De niveaus zijn te beschouwen als volwassenheidsniveaus van enterprise architectuur. Fase 1 is de ‘business silo’. Automatisering vindt plaats op afdelingsniveau. Er wordt gekeken naar infrastructuur, en netwerken worden geuniformiseerd. Veel organisaties bevinden zich in fase 2. De infrastructuur wordt gestandaardiseerd en het aantal ontwikkelingsplatformen wordt omlaag gebracht. De netwerkinfrastructuur wordt gerationaliseerd en er worden technologiestandaarden gedefinieerd. In fase 3 groeien organisaties met een lokale visie op applicaties en gegevens naar een organisatiebrede visie. En eigenlijk is er dan nog een fase 4: hierin vindt er een verdere verfijning plaats van fase 3.’

Wat is jouw visie voor de toekomst?

‘Enterprise architectuur is gericht op een betere aansluiting van zowel de business- als de proceskant met als doel om IT een continue bron van innovatie te laten zijn. Dat is waar bedrijven steeds meer naartoe zullen gaan. De doelstelling is dat IT systemen een continue bron van innovatie blijven, ook als ze vijf of tien jaar geleden zijn neergezet. Mijn visie: ik verwacht over 10 tot 15 jaar enterprise architectuur in het grootste deel van de bedrijven terug te zien.’

Waarom zou ieder bedrijf een architect in dienst moeten hebben?

‘Je moet de toekomstvastheid van de beslissingen waarborgen. In kleinere organisaties kun je volstaan met een architect of een kleine afdeling. In grotere organisaties praat je toch over een flinke investering. Enterprise architectuur moet echt op alle niveaus van een organisatie worden doorgevoerd. Dus ook op beleidsniveau, domeinniveau en projectenniveau.’

Wat maakt iemand een goede architect?

‘Architecten zijn mensen die een brede interesse hebben die verder gaat dan alleen hun eigen discipline. Vaak word je maar in één discipline opgeleid. Ze kijken verder en vragen zich af waarom ze iets doen. Je kunt niet overal specialist in zijn. Je moet als architect vertrouwen hebben dat je op globaler niveau ook effectief kan zijn. Architecten beschikken over een helikopterview en kunnen de vertaling naar de praktijk helder weergeven.’

Wat is jouw visie op de huidige marktwaarde van een IT architect?

‘Ik denk dat er een heel grote vraag is, maar dat die vraag nog voor een belangrijk deel latent aanwezig is. In de praktijk zie ik veel organisaties met problemen worstelen die door architecten opgelost kunnen worden. Bij deze organisaties is echter dit besef nog niet aanwezig. Uit een globale marktverkenning die ik gedaan heb, blijkt dat wij in Nederland 10 tot 15 duizend architecten nodig hebben om de drie niveaus, uit mijn proefschrift, gestructureerd te doorlopen. Hoewel de behoefte nog niet voldoende gevoeld wordt, is de complexiteit er wel. Je kunt als IT architect in deze ontwikkelende markt veel waarde toevoegen. Uit mijn onderzoek blijkt dat de komende jaren grote stappen gezet gaan worden, het besef steeds meer zal groeien en dus de vraag naar enterprise architecten enorm gaat toenemen.’

Waarom heb jij gekozen voor een baan in het hoger onderwijs?

‘Ik ben 25 jaar consultant geweest en ik ben altijd geïnteresseerd geweest in onderwijs. Enerzijds vanuit de consultancytak, ik heb veel les en trainingen gegeven. Anderzijds ook vanuit de privésituatie. Zitting nemen in schoolbesturen heb ik altijd vol overgave gedaan. Ik wilde promoveren op het gebied van enterprise architectuur en mijn kennis terugkoppelen naar het onderwijs. In mijn proefschrift heb ik gekozen voor een praktische insteek: Ik denk niet zozeer na over theoretische modellen, maar kies voor de praktische invulling, dat past ook goed binnen het hbo.

Naast mijn lectorschap bij Hogeschool Utrecht geef ik ook lessen in de Master of Informatics. Deze Master is een specifieke architectuuropleiding en is bedoeld voor mensen met drie jaar werkervaring, die binnen bedrijven willen doorgroeien naar een architectuurrol. Dit doen we in samenwerking met een groot aantal bedrijven.’

Wat doe je naast je werk op de Hogeschool?

‘Ik ben werkzaam als consultant bij een bedrijf dat zich richt op architectuur consultancy. BiZZdesign stimuleert de samenwerking met het hoger beroepsonderwijs expliciet. Vandaar dat de combinatie van deze functies uitstekend samengaat en veel waarde toevoegt.’

Wil je, naar aanleiding van dit artikel, meer weten? Kijk dan op www.moi.hu.nl voor de opleiding of op www.onderzoek.hu.nl voor het enterprise architectuur onderzoek van het lectoraat.

Categorie:   
Auteur(s)
afbeelding van raymondslot
Raymond Slot
Hogeschool Utrecht - Lector

Raymond Slot is lector Architectuur voor Digitale Informatiesystemen aan Hogeschool Utrecht.

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
Indien het niet lukt om een reactie te plaatsen, stuur dan uw reactie naar redactie@xr-magazine.nl.
Alle inzendingen dienen correct, professioneel en beschaafd te zijn. IP-adressen worden gelogd, maar niet gepubliceerd. De redactie van XR Magazine behoudt zich het recht voor om anonieme reacties (niet op naam) of zonder geldig e-mailadres, te verwijderen zonder kennisgeving. Ook reacties waarin commerciële uitingen worden gedaan en/of commerciële producten en diensten worden aangeboden worden door de redactie verwijderd of ontdaan van commerciële uitingen zonder kennisgeving.