Artikel

Is meer integratie tussen BPM en SOA wenselijk?

Het behalen van betere resultaten dat wil iedereen, daar draait het in feite allemaal om. Helaas bestaan er geen unieke beproefde manieren om resultaten van te voren te kunnen garanderen. Echter zijn er door de jaren heen wel een aantal standaardmethoden (‘manieren van werken’) ontwikkeld die de kans op succes kunnen verhogen. In dit artikel staan dan ook twee sterk aan elkaar gerelateerde methoden centraal. Enerzijds BPM, betrekking hebbend op de beschrijving van ‘het geheel van activiteiten binnen een onderneming’. Anderzijds SOA, wat als methode de opdeling van de IT van een onderneming in ‘herbruikbare onderdelen’ beoogt.

BPM en SOA: een korte introductie

BPM en SOA zijn ieder op hun eigen manier gericht op de realisatie van processen binnen een onderneming. Binnen dit kader kan een proces worden gedefinieerd als een serie van activiteiten die een bepaald operationeel nut realiseren via de activering van één of meerdere (handmatige of geautomatiseerde) services. Via een service wordt de (in een proces gedefinieerde) activiteit gerealiseerd. Bijvoorbeeld de activiteit ‘Registreer klant’ in een ‘Verkoopproces A’ wordt gerealiseerd via de service ‘Klantmanagement’.

BPM en SOA zijn twee methoden die worden gebruikt om een concrete verbetering van de efficiency en effectiviteit binnen organisaties te realiseren. BPM biedt een kader waarin bestaande processen en samenhangende activiteiten worden beschreven en waarbinnen verbetering en optimalisatie van processen centraal staan. SOA, gezien vanuit een technisch IT perspectief, richt zich op de rationalisering van applicaties door bestaande en nieuwe functionaliteiten op te delen in herbruikbare services, waardoor deze beschikbaar komen voor gebruik tijdens de realisatie van processen.

Om BPM en SOA als methoden voor sturing van een organisatie beheersbaar en praktisch toepasbaar te maken, zijn er voor elke methode meerdere gedetailleerde kennisgebieden beschreven. Deze kennisgebieden geven op specifieke wijze aan hoe een organisatie te werk zou moeten gaan. Binnen het kader van BPM als methode voor processturing kunnen we bijvoorbeeld denken aan kennisgebieden zoals BPMN (grafische notatiewijze), SIX SIGMA (statistische kwaliteitverbetering), BPA (scenario- en analysetechnieken) en BPMS (fysieke proces automatisering). Binnen het kader van SOA als methode zijn er eveneens meerdere kennisgebieden beschikbaar, waaronder SOMA (service analyse- en beschrijving), ESB (integratie met bestaande systemen) en EDA (berichtgeoriënteerde versie van SOA).

Voordelen van integratie BPM en SOA

De voornaamste reden om BPM en SOA te integreren is de synergie die er kan worden gerealiseerd doordat BPM en SOA initiatieven elkaar kunnen aanvullen. Immers, in een proces (kernbegrip BPM) wordt in principe altijd van één of meer services (kernbegrip SOA) gebruik gemaakt om te communiceren met onderliggende (geautomatiseerde of handmatige) systemen. Tijdens de uitvoering van een ‘Order to Cash’ proces zal bijvoorbeeld op een bepaald moment informatie verstuurd moeten worden via een centrale service naar een geautomatiseerd systeem.

Omdat het begrip ‘proces’ (binnen BPM) sterk is gelieerd aan het begrip ‘service’ (binnen SOA) is het zeer waarschijnlijk dat er tijdens aparte uitvoering van BPM en SOA initiatieven dubbel werk wordt gedaan. Dit kan onduidelijkheid en onnodige irritatie tussen teams opleveren. Als er tijdens BPM en SOA activiteiten wordt samengewerkt tussen de verantwoordelijke medewerkers, kan een (handmatige of geautomatiseerde) activiteit in het kader van BPM als service kandidaat worden doorgeschoven als input voor de definitieve SOA service definitie. Bij het maken van een procesbeschrijving (door bijvoorbeeld een Business Analist), zullen proces, bijbehorende activiteiten en te bewerken informatie duidelijk worden, waarna de eerste service versies kunnen worden beschreven door een IT Architect. In het begin zullen kandidaat services nog onderhevig zijn aan wijzigingen, maar naarmate het aantal beschreven processen toeneemt, zullen ook de mogelijkheden en eigenschappen van een service (bijv. opslaan, verwijderen) toenemen. Het is van belang om te voorkomen dat er op twee aparte niveaus zonder enige synchronisatie dezelfde noties van proces, informatie en service worden gebruikt. Een door BPM en SOA teams gedeelde opslag van proces-, activiteit-, informatie- en servicegegevens kan hierbij veel onduidelijkheid voorkomen en ervoor zorgen dat business (BPM) en IT (SOA) initiatieven op elkaar zijn afgestemd.

BPM en SOA: de praktijk

Door de vaak grillige ontwikkeling van effectiviteit of efficiency optimalisatie initiatieven binnen organisaties, komt het vaak voor dat wat samen had moeten starten, op de een of andere manier niet samen is gestart. Op een gegeven moment zijn er hierdoor binnen een organisatie twee groepen apart van elkaar bezig om processen en services te beschrijven en in te voeren zonder dat er samen wordt gewerkt. BPM als methode wordt doorgaans gebruikt door sterk aan de ‘business’ gerelateerde teams die erop gericht zijn de snelheid, kwaliteit en efficiency van processen te verbeteren. De output van dit soort teams, vaak in de vorm van aanbevelingen, hebben directe invloed op één of meer bestaande services die worden gebruikt tijdens de uitvoering van verbeterde BPM processen. Als een SOA methode is gekozen als benadering voor de inrichting van de informatiesystemen van een organisatie, dan is het tijdens de aanpassing van services gewenst als er tussen BPM en SOA teams dezelfde service notatie en structuur van de informatiedrager wordt gebruikt (i.e. Factuur bestaat altijd uit Klant en meerdere Factuurregel-onderdelen). Om de door de business gewenste aanpassingen in services zo snel en goed mogelijk door te voeren door IT teams, kan de adoptie van een additionele methode worden overwogen die ervoor kan zorgen dat gedeelde informatie centraal vastgelegd, gedeeld en bijgehouden wordt.

Enterprise Architectuur (EA) als brug tussen BPM en SOA

Enterprise Architectuur als methode kan ingezet worden om vaste verbanden tussen BPM en SOA vast te leggen in specifieke richtlijnen en relaties, die worden gedeeld door beide initiatieven. Dit kan eventueel met behulp van ‘on-demand’ diensten zoals Aris Align of EA software zoals System Architect van IBM of The Essential Project. Over EA is al veel geschreven en net als BPM en SOA is het een methode die vele onderliggende kennisgebieden beslaat. Hierbij kan worden gedacht aan bijvoorbeeld Archimate (beschrijving van concepten en onderlinge relaties) en TOGAF (inrichting van specifieke activiteiten). Het bindende karakter van EA komt door de globale beschrijving van relaties tussen onder andere ondernemingdoelen, processen (BPM) die deze doelen moeten realiseren en services (SOA) die de processen ondersteunen. Deze relaties worden tijdens EA activiteiten doorgaans vastgelegd in een metamodel, dat een overkoepelend kader kan vormen voor BPM en SOA activiteiten. Stel bijvoorbeeld dat er op een gegeven moment na een procesanalyse extra informatie moet worden verstuurd tijdens een klantregistratieproces. Wie bepaalt dan hoe deze informatie in een bestaande applicatie wordt opgeslagen? Hoe wordt het begrip klant verrijkt met de nieuwe informatie? Als EA tussen BPM en SOA wordt gebruikt als centrale opslag van gedeelde informatie dan is het aan het BPM team om voorstellen te doen voor aanpassingen; tijdens de uitvoering van de aanpassingen van service interfaces door IT teams gebruiken zij de nieuwe informatiestructuur en hoeven zij niet na te denken over naamgeving waardoor zij zich kunnen richten op een snelle technische invoering van de verandering.

Een bijkomend voordeel van een centrale binding tussen BPM en SOA activiteiten, door middel van EA, is dat de rol van EA als innovatieve kracht hierdoor beter naar voren kan komen. Wanneer EA teams fungeren als brug tussen de praktische business georiënteerde wereld en de puur technische IT georiënteerde wereld dan kunnen zij in die rol technische realisaties voorbereiden door verschillende architectuuroplossingen te analyseren en te overwegen. Nieuwe en meer efficiënte technische mogelijkheden voor de realisatie van processen kunnen de flexibiliteit en efficiëntie van de operationele uitvoering van processen doen toenemen. Bijvoorbeeld, in plaats van processen in lokale applicaties te laten uitvoeren via diversen verbindingen, kan ook de gehele uitvoering van processen uit de applicaties worden gehaald en worden uitgevoerd in een externe omgeving door gebruik te maken van (Cloud) oplossingen zoals Cordys Process Factory, Appian of IBM Bluework die in staat zijn processen uit te voeren en verbindingen kunnen maken naar bestaande applicaties.

Integratie van additionele methoden

Een verdere integratie van additionele methoden naast BPM, SOA en EA kan een positief effect hebben op het uiteindelijke succes van de operationele activiteiten. Nadat centrale coördinatie door EA als methode een brug heeft gelegd tussen business (BPM) en IT (SOA), kan worden overwogen andere methoden te integreren die bedoeld zijn om op overige gebieden richting te geven. Hierbij kan worden gedacht aan bijvoorbeeld de Value Chain- (kernwaarde proces beschrijving), Balanced Scorecard- (doelen en prioriteit beschrijving), CBM (capaciteiten beschrijving), PMO / PMI (programma- en projectmanagement) en RUP / CMMI / ITIL (ontwikkel- en operationele inrichting) methode. Elke methode kan zo een eigen duidelijke plaats en bijdrage hebben voor een meer efficiënte en effectieve bedrijfsvoering.

Categorie:   
Auteur(s)
afbeelding van kvanhorssen
Kolja van Horssen
Newgroupe France - Performance Consultant

Kolja van Horssen is werkzaam als Consultant op het gebied van Enterprise Architecture en IT performance voor Newgroupe France. Sinds 2004 woonachtig met zijn vrouw en twee kinderen in Saint Germain en Laye ten westen van Parijs. Met een achtergrond in bedrijfs-economie (HEAO-BE + enkele jaren als consultant) en een achtergrond als ontwikkelaar (3 SUN certificeringen en ervaring op vele grote IT projecten) heeft Kolja een gemengde business / IT kijk op de hedendaagse ontwikkelingen op het gebied van Strategisch advies, Enterprise Architecture, Business Process Management en service georiënteerde applicatie architecturen.

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
Indien het niet lukt om een reactie te plaatsen, stuur dan uw reactie naar redactie@xr-magazine.nl.
Alle inzendingen dienen correct, professioneel en beschaafd te zijn. IP-adressen worden gelogd, maar niet gepubliceerd. De redactie van XR Magazine behoudt zich het recht voor om anonieme reacties (niet op naam) of zonder geldig e-mailadres, te verwijderen zonder kennisgeving. Ook reacties waarin commerciële uitingen worden gedaan en/of commerciële producten en diensten worden aangeboden worden door de redactie verwijderd of ontdaan van commerciële uitingen zonder kennisgeving.